تطبیق غزلی از مولانا با غزلی از سنایی براساس مؤلفههای مکتب سوررئالیسم
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند
doi
چکیده
سرچشمۀ بسیاری از اصول و روشهای فکری و ادبی مولانا را باید در شعر سنایی جست؛ وجود برخی مؤلفههای سوررئالیستی در اشعار مولانا نیز میتواند از جملۀ این تأثیرپذیریها باشد و میتوان گفت که اندیشههای سوررئالیستی یا شبه سوررئالیستی، در اشعار هر دو شاعر، البته با شدت و ضعف، وجود دارد. در پژوهش حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، دو غزل سوررئالیستی از سنایی و مولانا بررسی و وجوه اشتراک و افتراق آن دو در مؤلفههای سوررئالیستی نشان داده شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که ویژگیهایی سوررئالیستی همچون ذهنیت مطلق، حذف دو عامل زمان و مکان، بیان امور شگفتانگیز، نگارش خودکار، مستی و سکر، تخیل و رؤیا، تجلی روحانی، اعتقاد به نامحرمی زبان، عشق و آزادی، در هر دو غزل وجود دارد. از جمله تفاوتهای دو غزل، میتوان به تفاوت در میزان نگارش خودکار، مستی و سکر بیشتر مولانا نسبت به سنایی و زبان تصویریتر و هیجانانگیزتر مولانا اشارهکرد؛ چنانکه شعلهواری بیان سنایی در تصویر شمع و شعلهواری بیان مولانا در خود آتش نمایان شده است.