بررسی تحلیلی نظریة دولت در اندیشة رابرت نوزیک

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2023.359528.3320
چکیده

رابرت نوزیک از نظریه‌پردازان برجستۀ اواخر سدة بیستم در حوزة فلسفة سیاسی است که با نگارش کتاب آنارشی، دولت و آرمانشهر به شهرت رسید. او در این کتاب با مبنایی آنارشیستی و با اتکا به برخی از بنیادهای اندیشة جان لاک، به ترسیم نظریة «دولت حداقلی» می‌پردازد و با تبیین روند تحول از «وضع طبیعی» به «جامعة مدنی» در قرائت خاص خود، در نهایت تصویری آرمانشهری از دولت حداقل ارائه می‌دهد. سؤال اصلی این پژوهش این است که شکل‌گیری و تکوین نظریة دولت حداقلی در اندیشة رابرت نوزیک بر چه مبانی و پایه‌هایی استوار است و این دولت چه ویژگی‌هایی دارد؟ نوزیک در مقابل نظریة عدالت توزیعی، بر نظریۀ عدالت استحقاقی پای ‌فشرد و با این مبنا اثبات کرد که اجرای این نظریه نیازمند دولت گسترده‌تری نیست و به این ترتیب تمام تئوری‌های دیگر مثل نظر راولز را که درصدد توجیه دولت رفاه بوروکراتیک بودند، به چالش کشید. این مقاله می‌کوشد تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و همچنین با تعمقی در مبانی نظریة دولت رابرت نوزیک، ضمن ارائۀ تصویری از اندیشۀ دولت حداقلی، با بهره‌گیری از نظرهای دیگر اندیشمندان به نقد نظرهای رابرت نوزیک بپردازد.