بررسی و تحلیل جایگاه زهد در اندیشۀ مولوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
زهد به عنوان یکی از عوامل اصلی شکل دهندۀ تصوف، از مباحث مهم و مورد توجه صوفیه است که در متون عرفانی از آن سخن به میان آمده است. در این پژوهش دیدگاههای مولانا جلالالدین محمد بلخی دربارۀ زهد بررسی شده است. مولانا تلقیات متفاوتی نسبت به زهد داشته و از منظرهای گوناگون به این مقوله نگریسته است. هدف پژوهش پاسخ به تبیین تلقیّات متفاوت مولانا در باب زهد و چرایی نگاههای متفاوت از سوی او است. نگارندگان برای نیل به این هدف، واژههای زهد و زاهد را در آثار منثور و منظوم مولانا بررسی و تحلیل کردهاند و تلاش میکنند جایگاه ارزشی زهد و کارکردهای آن را در هر یک از این دو دسته از آثار نمایان و دلیل یکسان نبودن نگاه مولانا به زهد را تبیین نمایند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که مولانا از سه منظر فقیه، عارف و قلندر به زهد نگریسته است. از منظر نخست، زهد جایگاه والایی دارد و از دو منظر دیگر، امری کم ارزش است. به نظر میرسد میزان فردیت متفاوت مولانا در آثار مختلف، عامل ارزشگذاری متفاوت او در مورد زهد است.