تحلیل پایداری کرانه رودخانه در برابر فرسایش با استفاده از تنش برشی- مطالعه موردی: رودخانه لاویج
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،تهران ،ایران
2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،تهران ،ایران
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،تهران ،ایران
4 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه مازندران،بابلسر ،ایران
doi
چکیده
زمینهایحاشیهرودخانهتحت تأثیرعقبنشینیکنارهکانالرودخانههموارهدرمعرضتخریبهستند. فرسایشکناریاغلببهصورتیکمخاطرهطبیعیمطرحاستکهبایدسعیدرجلوگیریوکنترلآنداشت. یکیازمعمولترینروشهایحفاظتکرانهرودخانهاستفادهازپوششپارهسنگیباابعادواندازهمناسب، به عنوان روشی مقرون به صرفه است.در این مقاله باهدف تعیین اندازه قلوهسنگ مناسب برای پوشش پارهسنگی ساحل رودخانه لاویج با استفاده از روش تنش برشی پس از محاسبه ضریب پایداری کرانه رودخانه(SF) و تعیین اندازه پارهسنگ در آستانه حرکت(dm)، اندازه مناسب پارهسنگ (ds) برای پوشش پارهسنگی تخمین زده میشود.بدینمنظورکلیهپارامترهایموردنیازدر 5 مقطع عرضی رودخانه بااستفادهازبررسیمیدانیوتصاویر گوگلارثاندازهگیریودرنهایتشیب،تنشبرشی،زاویهشیببدنه،ضریبپایداریذره،زاویهانحرافخطوطجریان،عددپایداریشیببدنه،زاویهحرکتذرهبستر وضریبپایداریبدستآمد، پس از تعیین میزان ناپایداری کرانه و تعیین آستانه حرکت ذرات، اندازه قلوهسنگ مناسب جهت سنگچینی ارائه شد. نتایج این پژوهش مشخص کرد مقاطع شماره 2 و 5 رودخانه لاویج ناپایدارتر از سایر مقاطع میباشند و مقاطع شماره 3 و 4 پایدارترین مقاطع میباشد.مقایسه اندازه قلوهسنگ مناسب جهت سنگچینی کرانه با اعداد تنش برشی محاسبهشدهنشان داد درتعییناندازهمناسبپارهسنگبرایسنگچینی فقط میزان تنش برشی وپارامترهایمؤثردرتنشبرشیمهموتأثیرگذار نیستبلکهپارامترهایشیبکرانه،ضریبمانینگ،زاویهقراررسوبات،شعاعانحنا، نوع پوشش گیاهی کرانه، اندازه ذرات رسوبات تشکیلدهنده کرانهوعرضمقطعدبیلبالبینیزبسیارمهماست
