آسیب شناسی کسب وکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال کشور ایران
نویسندگان
1 پژوهشگر پژوهشگاه ارتباطات وفناوری اطلاعات
2 استادیار پژوهشگاه ارتباطات و فنآوری اطلاعات (مرکز تحقیقات مخابرات ایران) ، تهران، ایران.
doi
چکیده
کسبوکارهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال تاکنون از زوایای گوناگون مورد مطالعه قرار گرفتهاند و اغلب پژوهشگران بر این باورند که این نوع از کسبوکارها در عصر حاضر، بهعنوان موتور محرکه توسعه اقتصادی شناخته میشوند. مطالعات بینالمللی نیز تأکید دارند که اقتصاد دیجیتال، با ارتقای بهرهوری، توسعه بازارها و افزایش نوآوری، نقش مهمی در رشد اقتصادی ایفا میکند. با این حال، این حوزه با چالشها و موانع متعددی مواجه است. از جمله مهمترین موانع میتوان به ناکارآمدی قوانین ومقررات، ناپایداری زیرساختهای ارتباطی، محدودیتهای ناشی از فیلترینگ، نبود قوانین شفاف و یکپارچه، و کمبود حمایتهای مالی و سرمایهای اشاره کرد. برای نمونه، در خرداد ۱۴۰۴، ایران با یک خاموشی سراسری اینترنت مواجه شد که بر اساس گزارشهای بینالمللی، میلیونها کاربر را از دسترسی به شبکه جهانی محروم کرد و تأثیرات منفی جدی بر کسبوکارهای دیجیتال برجای گذاشت. بر این اساس، در مقاله حاضر با مرور مطالعات پیشین و انجام مصاحبه با خبرگان، به آسیبشناسی کسبوکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال کشور پرداخته شده است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که برای بهرهبرداری مؤثرتر از ظرفیتها و فرصتهای این حوزه، باید همراستا با اصلاح قوانین و مقررات، زیرساختهای فناورانه توسعه یابد، فرهنگ کارآفرینی تقویت شود و سرمایهگذاریهای گستردهتری صورت گیرد. گزارشهای پژوهشی در سطح جهانی نیز نشان میدهند که هماهنگی میان سیاستگذاری، توسعه فناوری و ارتقای مهارتهای دیجیتال از الزامات موفقیت اقتصاد دیجیتال در کشورهای در حال توسعه است. در چنین شرایطی، ایران میتواند نقش مؤثری در بازارهای جهانی اقتصاد دیجیتال ایفا کند و جایگاه مناسبی در این عرصه بهدست آورد.
