بررسی ارتباط دمای سطح آب شمال اقیانوس هند با بارش های فصلی ایران
نویسندگان
1 دکترای اقلیمشناسی، ادارۀ کل هواشناسی استان کرمانشاه، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا (اقلیمشناسی)، دانشگاه رازی؛ کرمانشاه، ایران
3 کارشناس ارشد اقلیمشناسی کاربردی، دانشگاه رازی؛ کرمانشاه، ایران
doi
چکیده
در این پژوهش رابطۀ دمای شمال اقیانوس هند و بارش 50 ایستگاه سینوپتیک طی دورۀ 2014-1961 مطالعه شد. با استفاده از سری زمانی دادهها، بهروش پیرسون ارتباط بارش با نوسان و تغییرات واداشت دمایی بررسی شد. ابتدا دادههای ماهانه دمای شمال اقیانوس هند از مرکز هواشناسی جهانی NOAA تهیه گردید. سپس با طبقهبندی شاخص NINDSST دو بازه 5 ساله مقادیر بالا و پایین دما، نقشههای همدید تراز سطح زمین و 500 هکتوپاسکال ترسیم شد. یافتهها نشان داد؛ هرچه دمای شمال اقیانوس هند بالاتر رود، به ترتیب بارش فصل پاییز با همبستگی 17/0 و سطح معنیداری 03/0 و فصل تابستان با همبستگی 12/0 و سطح معنیداری 05/0 در بیشتر نقاط کشور افزایش مییابد، اما بارش فصل زمستان و بهار تغییر معناداری نمیکنند. سازوکار حاصل از واکاوی همدید نشاندهندۀ تقویت بیشتر ناوه مدیترانه و کمفشار دریای سرخ (در فصل پاییز) همزمان با افزایش دمای شمال اقیانوس هند و افزایش بارش این سامانهها است، اما در دماهای پایین، عمدتاً در فصل پاییز شرایط همدید منطقه، وارونه میشود و بارش کاهش مییابد.