انتخاب مناطق حفاظتی با تنوعزیستی بالا از طريق نرم افزار ماركسان ( مطالعه موردی : منطقه ساحلی غرب استان هرمزگان)
نویسندگان
1 استاد تمام، گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)
2 استادیار، گروه اكولوژي و حفاظت دريا، دانشکده علوم و فنآوری زیستی، دانشگاه شهيد بهشتي، تهران، ایران.
3 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت محیط زیست، گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
5 استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
doi
10.30495/jest.2022.62773.5477چکیده
زمینه و هدف: برای حفظ تنوع زیستگاهها و جمعیتهای حیات وحش چارهای جز انتخاب مناسب مناطق حفاظتی که نماینده تنوع زیستی باشند وجود ندارد. یکی از روشهای انتخاب مناطق حفاظتی با تنوع زیستی بالا، استفاده از نرم افزار مارکسان است. هدف اصلی این مطالعه تعیین لکههای مناسب حفاظتی با تنوعزیستی بالا از طريق نرم افزار ماركسان و شناسایی لکههای حفاظتی تحت فشار کانونهای آلاینده در منطقه ساحلی غرب استان هرمزگان است. روش بررسی: برای شناسایی لکههای مناسب حفاظتی با تنوع زیستی بالا از الگوریتم مذابسازی شبیهسازی شده نرم افزار ماركسان در قالب دو سناریو استفاده گردید و به این منظور 36 معیار حفاظتی مورد بررسی قرار گرفت. جهت تعیین پراکنش گونههای گیاهی و جانوری بهعنوان معيارهای حفاظتی، پراکنش کانونهای آلاینده و مناطق تحت حفاظت موجود از نرم افزار 10.3ArcGIS استفاده شده است. با تلفیق نتایج سناریو منتخب با نقشه منابع آلاینده، لکههای حفاظتی تحتفشار کانون های آلاینده شناسایی شدند. یافتهها: نتایج اجرای نرم افزار ماركسان که در سال 1399 انجام شد، نشان داد که مناطق حفاظتی منتخب و مناطق تحت حفاظت موجود سازمان محیط زیست به لحاظ حفظ تنوع زيستي تطابق لازم را ندارند و برای حفاظت 50 درصد هر یک از معیارهای حفاظتی (سناریوی دوم)، نیاز است 801349 هکتار به سطح مناطق حفاظت شده فعلی اضافه گردد و باید فشار صنایع را دربخشهای شرقی و مرکزی زیر حوضه کاهش داد. بحث و نتیجهگیری: در نهایت میتوان نتیجه گرفت با توجه به اینکه سناریو دوم تمام معیارهای حفاظتی را بهجز یک معیار پوشش داده است، این سناریو به لحاظ دستیابی به معیارهای حفاظتی میتواند به عنوان بهترین سناریو مطرح گردد و با تلفیق نتایج سناریو دوم با نقشه منابع آلاینده مشخص گردید لکههای حفاظتی در قسمت شرقی و مرکزی منطقه مورد مطالعه تحتفشار هستند. بنابراین توسعه مناطق حفاظت شده فعلی به سمت نواحی غربی منطقه توصیه می شود.