بازتاب قصۀ حضرت یونس (ع) در آثار مولانا و تشابه آن با منابع عرفانی پیشین
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه مازندران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه مازندران
3 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه مازندران
doi
چکیده
قصههای پیامبران همواره بستری ملموس و قابل فهم برای مخاطب بوده که عارفان برای بیان اندیشههای خود از زمینۀ تمثیلی آن بهره بردهاند. مولانا جلالالدین (د.672ق) از جمله عارفانی است که قصه را ابزاری برای ارائۀ معنا قرار داده و از قصههای پیامبران سود جسته است. زندگی یونس (ع)، عناصر ویژهای را در اختیار مولانا نهاده که بستری مناسب برای بیان اندیشههای اوست. او به دنبال روایت خطی قصۀ یونس (ع) نیست و به مقتضای سخن و مخاطب، جزئی از قصه را برمیگزیند. این نوع گزینش، نگاه نوین مولانا به قصه و به کارگیری آن برای روشنداشت اندیشهاش است. پژوهش حاضر کاوشی برای بررسی دیدگاه متون عرفانی پیش از مولانا دربارۀ یونس (ع)، روایت مولانا از قصه و میزان شباهت آنها است که از روش توصیفی ـ تحلیلی بهره میبرد. پس از بحث و بررسی این موارد، به این نتیجه میرسیم که مولانا با وجود برداشتهایی از آثار پیشینیان، در نهایت، تأویلها و دیدگاههای خود را ارائه کرده و در بخشهایی، مؤلفههای معناییـ هنری جدیدی آفریده است.