تحلیل اسطورهشناختی درام گاو اثر غلامحسین ساعدی، با تکیه بر جایگاه کهنالگویی گاو در اساطیر ایرانی
نویسندگان
1 استادیار پژوهش هنر دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی دانشگاه هنر اصفهان
doi
چکیده
در اندیشة فرهنگهای جانمندانگار، جانور برگزیده، نمایندة نیرویی ازلی است که برای کفارة گناهان یا برکتبخشی باید قربانی گردد. گاه انسان برگزیده و جانور برگزیده در قربانگاه جانشین یکدیگر میگردند. این قربانیِ جانشین، در ادیان ابراهیمی اغلب شتر یا گوسفند است، اما نگاهی به انگارههای مرتبت با گاو در باورهای پیش از اسلام ایران، آشکار میسازد که قربانی برگزیده برای ایرانیان باستان گاو بوده است که در سیمایی کهنالگویی با قربانی شدن خود سبب برکت یافتن طبیعت میگردد. هدف این پژوهش تاریخی با روش توصیفی ـ تحلیلی و توسعهای که دادههای کیفی آن به شیوة اسنادی گردآوری شدهاند، پیجویی ریشههای اساطیری درام گاو اثر غلامحسین ساعدی با رویکرد اسطورهشناسی تطبیقی است. نتیجه پژوهش آشکار میسازد که کنشگران اساطیری این روایت عبارتند از: شمن (مشاسلام)، راهبهها (ننه خانم و ننه فاطمه)، قوای اهریمنی (راهزنان پوروسی)، قربانی جانوری (گاو)، و قربانی انسانی (مشحسن). پس از مرگ گاو، مشحسن جانشین او میگردد و در نهایت او نیز دچار مرگی همسان گاو میشود تا مرز میان دو قربانی انسانی و جانوری از میان برداشته شود.
