واکاوی نگرش دانش آموزان نسبت به مسائل زیست محیطی
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور، ص.پ 193954697، تهران، ایران. * (مسوول مکاتبات)
2 کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. .
3 کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. .
doi
چکیده
زمینه و هدف: در قرن حاضر نگاه و نگرش مسئولانه و دغدغهمند نسبت مسائل زیست محیطی واقعیت غیرقابل انکار در بسیاری از جوامع است. بدین سبب هدف این پژوهش واکاوی نگرش دانش آموزان نسبت به مسائل زیست محیطی است که در بین دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان بافت یافته است. روش بررسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش گراندد تئوری انجام یافته است. مشارکت کنندگان 20 نفر از دانش آموزان پسر شهرستان بافت بوده، به روش هدفمند انتخاب شده و پس از انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با آنان، داده های حاصل با استفاده از کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. یافته ها: نتایج به دست آمده از تحلیل داده ها و کدگذاری سه گانه، شامل 562 کدباز، 66 کدمحوری و 17 کدگزینشی بود که در قالب مدل پارادایمی ارائه گردید. بر این اساس 4 مقوله اصلی پیرامون شرایط علی نگرش دانش آموزان به مسائل زیست محیطی عبارتند از: آلودگی و تخریب منابع طبیعی(هوا، آب، خاک، جنگل و حیات وحش) - به هم خوردن توازن اکولوژیکی به سبب مخاطرات زندگی شهری- تعهد و تعامل سبز انسان با محیط زیست طبیعی و شهری- عدم عقلانیت اکولوژیکی در بین مسئولان و مردم. همچنین مقولاتی که زمینه ساز نگرش مثبت زیست محیطی در بین دانش آموزان میگردد، شامل: گسترش جهـان بينـي زیست محیطی با آگاهی بخشی، فرهنگ سازی، آموزش به واسطه رسانه های جمعی نوین - سرمایه گذاری منابع انسانی و سیاست گذاری کلان جهت حفاظت و نوسازي اکولوژیکی - وضع و اعمال قوانین حفاظت از محیط زیست - توسعه پایدار سازگار با محیط زیست و نوسازي اکولوژیکی. دانش آموزان همچنین حمایت های اجرایی، مالی و تشویقی دولت از تشکل ها و رفتار زیست محیطی را از جمله مقولات مداخله گری می دانستند که نقش تسریع کننده در تغییر نگرش مثبت زیست محیطی دارد. پیرامون راهبردهای دانش آموزان در جهت گسترش نگرش مثبت زیست محیطی می توان به مواردی از قبیل؛ گسترش تشکل ها و مطالبات زیست محیطی - مدیریت و جمع آوری پسماندها از محیط زیست طبیعی و شهری - حفاظت و نوسازی مناطق جنگلی و حیات وحش و مدیریت منابع انرژی و مصرف در زندگی روزمره اشاره داشت. بحث و نتیجه گیری: در نگاهی کلی، نتایج حاکی از این مهم است که جامعه کنونی از سطح مطلوبی از نگرش مثبت زیست محیطی برخوردار نبوده و ادامه روند کنونی پیامدهایی چون؛ تغییرات اقلیمی، تخریب محیط زیست و منابع طبیعی و به مخاطره افتادن منابع تغذیه و زیست گاه انسان ها را به دنبال خواهد داشت.