شناسایی و ارزیابی شاخص های سنجش کیفیت گزارشگری زیست‌محیطی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. * (مسئول مکاتبات)

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: با توجه به روند افزایشی آسیب‌های زیست‌محیطی توسط شرکت‌ها، افشاء اطلاعات مربوط به عملکرد زیست‌محیطی آن‌ها به دلیل نقش غیرقابل‌انکار این نوع اطلاعات در دستیابی به توسعه پایدار امری مهم به شمار می‌آید. بنابراین گزارشگری زیست‌محیطی به یکی از موضوعات اساسی در فرآیند توسعه پایدار برای تضمین حفاظت از محیط‌زیست تبدیل‌شده است و هدف پژوهش حاضر شناسایی و ارزیابی شاخص های سنجش کیفیت گزارشگری زیست‌محیطی برای پاسخگویی به نیازهای ذینفعان در راستای اهداف توسعه پایدار است. روش بررسی: این پژوهش بر اساس ماهیت و روش از نوع توصیفی- همبستگی و ازنظر هدف، پژوهشی کاربردی است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته در دو بخش کمی و کیفی انجام گردیده، که گردآوری داده‌های کیفی از طریق  انجام مصاحبه‌‌های نیمه ساختاریافته با صاحب‌نظران و کارشناسان دانشگاهی و اجرایی باسابقه در حوزه‌های زیست‌محیطی و گزارشگری و  بررسی ادبیات حوزه پژوهش صورت گرفته است. جهت گردآوری داده‌های کمی، پرسشنامه محقق ساخته در اختیار اعضاء ‌هیأت علمی، تحلیل‌گران بازار سرمایه، مدیران مالی و حسابرسان قرارگرفت. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از بخش کیفی به روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ شامل 2 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان‌دهنده و 39 مضمون پایه است. مضامین فراگیر شامل افشاء اطلاعات سخت و افشاء اطلاعات نرم زیست‌محیطی است. در بخش کمی الگوریتم تحلیل داده‌ها به روش حداقل مربعات جزئی (پی‌ال‌اس) که شامل بررسی مدل‌های اندازه‌گیری و برازش مدل ساختاری است؛ جهت ارزیابی 7 مؤلفه، «چشم‌انداز آتی و برنامه‌های استراتژیکی، تاریخچه و مشخصات، ابتکارات، افشاء ساختار حاکمیت و سیستم‌های مدیریت، اعتبار، شاخص‌های مالی، فاکتورهای عملکرد»، به‌عنوان ابزار سنجش گزارشگری زیست‌محیطی در ایران مورداستفاده قرار گرفت. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی و برازش الگوریتم داده‌ها می‌توان به مقبولیت و مطلوبیت ساختار مکنون در سطح مضامین پی برد. بر همین اساس می‌توان بیان کرد که شاخص های سنجش کیفیت گزارشگری زیست‌محیطی از روایی و اعتبار سازه مناسبی برخوردار است، بنابراین جهت ارزیابی کیفیت گزارشگری زیست‌محیطی از نظر قابلیت اتکاء آن قابل‌استفاده می‌باشند.