ریختشناسی اروندرود از رود اساطیری رنگها ارنگ و ائورونت تا دجله و شطالعرب
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ادبیات پایداری دانشگاه لرستان
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان
doi
10.30495/mmlq.2021.686311چکیده
نام اروندرود در عرصة فرهنگ و تمدن ایرانزمین، دامنهای به وسعت تاریخی آن دارد. این رود در اساطیر ایران و در کتاب مقدّس اوستا به ریخت رنگها، ارنگ و ائورونت نمود مییابد. متون دینی و تاریخی مزدیسنا به فارسی میانه در سدههای آغازین اسلامی نام ارنگ و اروند را همان دجله میدانند. فردوسی در شاهنامه، در نبرد فریدون و ضحاک، اروندرود را به تازی دجله میخواند. دجله در سنگ نوشتة بیستون با نام تیگره نشان از پیشینة تاریخی آن در دوران باستان دارد. نام شطالعرب نیز در برخی متون تاریخی و ادبی برای اروندرود محل مناقشه است. این پژوهش به شیوة کتابخانهای و روش توصیفی ـ تحلیلی برای نخستین بار مهمترین نامهای اروندرود را با رویکرد ریختشناسی از دوران باستان تا روزگار معاصر در قالب روایات اساطیری، تاریخی و ادبی تبیین مینماید. بر اساس یافتهها، رود اساطیری رنگها و ارنگ در معنای تندوتیز همان اروندرود است که هرمزد خدای بزرگ در یک پیکرگردانی اساطیری آن را میآفریند و در اسطورة آفرینش و باران به آن جنبة قدسی و مینوی میبخشد. به نظر میرسد بیان این نامها در متون اوستایی، پهلوی و حماسههای ملی ایرانی، به نوعی پاسداشت و احیای نام کهن و باستانی اروندرود تلقی میشود.
