تحلیل اثرپذیری ناهنجاریهای بارش در زمان وقوع ترسالیهای شدید در جنوب ایران در سه سیکل خورشیدی اخیر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی آب و هواشناسی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تهران شمال، تهران ، ایران
3 دانشیارگروه جغرافیا. واحد یادگار امام ،دانشگاه آزاد اسلامی. تهران. ایران
4 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی ،تهران ، ایران
doi
چکیده
در این پژوهش به بررسی اثرپذیری ناهنجاریهای بارش در زمان وقوع ترسالیهای شدید و فوقالعاده شدید درجنوب ایران پرداخته شده است. این تحقیق در گامهای زیر انجام شده است. 1- دادههای بارش روزانه و سالانه ایستگاههای سینوپتیک منطقه مطالعاتی از دادههای سازمان هواشناسی استخراج گردید. 2- پایه آماری برای انطباق با سیکلهای خورشیدی یک دوره 33 ساله منطبق با سالهای 1986 -2019 انتخاب گردیده است. 3-تعداد 19 ایستگاه سینوپتیک که دارای این شرایط بودند انتخاب شدند. 4-ترسالیها بر اساس شاخصهای استانداردبارش(SPI)، Z چینی(CZI)، نمره. (ZSI)Z مشخص گردید. 5-برای بررسی ناهنجاری بارش از شاخص RAI استفاده شده است. 6- براساس شاخصهای اعلام شده، با معیار 30 درصد تکرار در ایستگاههای انتخابی 6 ترسالی شدید و بر اساس 50 درصد تکرار در ایستگاههای انتخابی سه ترسالی شدید در دوره آماری 33 ساله رخ داده است. 7- در این تحقیق دو ترسالی 1993-1992 و 1996-1995 از لحاظ شاخصهای ناهنجاری و سایر ویژگیهای بارشی مورد بررسی قرار گرفته است. در ترسالیهای شدید و فوقالعاده شدید در تعداد زیادی از ایستگاهها بارش سالانه بیش از دو و گاه سه برابر میانگین بارش طولانی مدت بوده است. از لحاظ تعدادروزهای بارشی در ترسالی 1993-1992 در 10 ایستگاه و در ترسالی 1996-1995 در 17 ایستگاه روزهای بارشی بالای 30 روز ثبت شده است. با این همه تعداد، تعداد روزهای بارشی در هر دو ترسالی، هماهنگی با شدت بارشها نشان نمیدهند. به عبارت دیگر با وجود این که در ترسالیهای شدید مقادیر بارش سالانه و 24 ساعته افزایش چشمگیری را نشان میدهند، ولی بدلیل ماهیت سامانههای بارشی مؤثر بر بارشهای منطقه تعداد روزهای بارشی افزایش نشان نمیدهند بلکه بر شدت بارشها افزوده شده است. همچنین مطالعه نشان داد که بیشترین و شدیدترین بارشها در ماه دسامبر رخ میدهد و در این میان ماه فوریه حتی در ترسالیهای شدید نیز نسبت به سایر ماههای دوره بارشی، روند کاهشی دارد.