نقد و تحلیلِ تمثیلهای تصویری، در رسالۀ مقاماتالقلوبِ ابوالحسین نوری با تکیه بر نظریههای پژوهشی پُل نویا
نویسندگان
1 دانشیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد،ایران
3 استاد مدعو گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
doi
10.30495/mmlq.2022.689681چکیده
در عرفان، بیشتر از مسائلی بیانناپذیر و غیرمحسوس سخن به میان میآید که اهل طریقت با آن در ارتباط هستند. در متون عرفانی، مؤّلف با به کارگیری زبان ارجاعی از امکانات ادبی زبان از جمله تمثیل استفاده میکند تا به تبیین مفاهیم انتزاعی بپردازد. عمدهترین هدف تمثیلها تعلیم سالک برای طی مراحل سلوک و شوق رسیدن به کمال است. بازیابی تمثیلها در متون عرفانی یکی از راههای دستیابی به آموزهها و اصول مورد نظر عرفاست. کاربست زبان تمثیلی در عرفان، به ابوالحسین نوری منسوب است. در پژوهش حاضر ضمن اشارهای کوتاه به مباحث مربوط به پیشینه و کارکرد تمثیل، با استفاده از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی اطلاعات و منابع کتابخانهای، محتوا و درونمایۀ رسالۀ مقاماتالقلوب و گونههای تمثیل از قبیل تمثیلهای قرآنی، استعاره و تشبیهات تمثیلی، با تکیه بر نظریههای پژوهشی پُل نویا از منظر مبانی نظری، بازیابی و تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مقامات و اصول مورد نظر اهل طریقت، در انتزاعیترین شکل خود، در این رساله جای گرفتهاند. تمثیل غیر روایی تصویر معنا، به همراه استعاره، تشبیهات و اضافههای تمثیلی، از پربسامدترین نوع تمثیل در رسالۀ مقاماتالقلوب هستند.
