مطالعۀ رابطه بین اثربخشی روزنامهنگاری محیطزیستی ایران و پایداری الگوی مصرف جامعه
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت محیطزیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)
2 استادیار گروه مدیریت محیطزیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه ارتباطات، روزنامهنگاری و رسانه و ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
4 دانشجوی دکتری مدیریت محیطزیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5 استادیار گروه بیوتکنولوژی و بهنژادی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: در قرن اخیر شدت آثار توسعۀ ناپایدار صنعتی، اقتصادی، اجتماعی و رفاهی و دستکاریهای پیدرپی طبیعت توسط انسان، بهصورت بیماریها، بحرانهای آلودگی هوا، بارانهای اسیدی، تغییرات اقلیمی و غیره به برجسته شدن تدریجی مسئلۀ محیطزیست انجامید. جریان آگاهیبخشی محیطزیستی از اوایل دهۀ 60 میلادی بهراه افتاد و روزنامهنگاری محیطزیستی بهتدریج شکل گرفت. امروزه روزنامهنگاری محیطزیست در ایران، بهرغم نوپا بودن (از اواسط دهۀ 70 شمسی)، از جایگاهی نسبتاً جدی در میان سایر حوزههای روزنامهنگاری برخوردار شده است. هدف از این پژوهش، بررسی رابطۀ بین میزان اثربخشی روزنامهنگاری محیطزیست و میزان پایداری الگوی مصرف جامعه، بهعنوان یکی از شاخصههای دغدغهمند بودن جامعه نسبت به مسائل محیطزیستی بوده است. روش بررسی: رابطۀ متغیرهای مورد بررسی در این مطالعه به کمک آمار توصیفی و استفاده از پرسشنامۀ محققساخته و حجم مناسب نمونه در بازۀ زمانی تیرماه 1400 تا مهرماه 1400 به روش نمونهگیری تصادفی و بر مبنای جدول مورگان، 384 نفر به بالا بود که 401 نفر در نظرسنجی شرکت کردند. برازش مدل رگرسیونی نیز با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و شاخص ضریب تعیین مورد ارزیابی قرار گرفت که شاخص ضریب تعیین با مقدار 92/0 حاکی از برازش مناسب مدل است. همچنین یافتههای توصیفی نشان داد که بالای 50 درصد از پاسخدهندگان آشنایی بسیار کمی با مفهوم مصرف پایدار داشتند که اهمیت این پژوهش را برجستهتر نمود. یافتهها: یافتههای این پژوهش رابطۀ مثبت و مستقیم بین میزان اثربخشی روزنامهنگاری محیطزیستی بر میزان پایداری الگوی مصرف جامعه را نشان داد. بحث و نتیجهگیری: میزان اثربخشی روزنامهنگاری محیطزیست در ایران همچنان نیاز به تقویت دارد که متکی به مشارکت نهادهای سیاستگذار در زمینۀ رسانه و محیطزیست، حمایت نهادهای حقوقی و نظارتی و دقت مدیران رسانه به سازماندهی تحریریههای تخصصی مطابق با الگوهای توسعۀ پایداری و استفاده از پلتفرمهای روزآمد اطلاعرسانی است.
