بکارگیری چارچوب DANP برای شناسایی اثرات رشد شهری بر پارک های ملی (مطالعه موردی؛ پارک ملی بمو - شهر شیراز - استان فارس)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد اقلیم‌شناسی، گروه آموزشی جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجويي دکتری، گروه تخصصي محیط زیست، دانشكده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

5 گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: امروزه تغییرات در پوشش و کاربری زمین به دلیل فعالیت­های انسانی باعث تخریب و ایجاد مشکلات جدی در محیط­زیست گرديده ­است. عدم مکان‏گزینی صحیح جهت رشد فیزیکی آتی شهرها، تغییرات جبران ناپذیری در مقیاس­های مختلف بر سیستم زمین از جمله مناطق تحت حفاظت بوجود آورده است و هدف از آن دستیابی به راهکارهای مناسب جهت کاهش معضلات موجود در حریم و داخل محدوده پارک ملی بمو می­باشد. روش بررسی: این پژوهش کاربردی بوده و به حل یک مساله در دنیای واقعی می­پردازد. گردآوری اطلاعات در حیطه پژوهشی پیمایشی و جامعه آماری تدوین شده با نظر صاحب­نظران و متخصصان در حوزه محیط­زیست و با روش نمونه­گیری هدفمند می­باشد، که نسبت به رتبه­بندی و اهمیت متغیرها در 4 محیط فیزیکی/شیمیایی- بیولوژیکی- اجتماعی/فرهنگی و محیط اقتصادی اقدام گردیده است. یافته­ها: ابتدا حدود پارک ملی بمو و فاصله 5 کیلومتری خارج از آن با کمک سامانه Google Earth Engine مرز بندی و نقشه آن تهیه گردید. سپس با شناسایی معیارها و زیر معیارها در 4 محیط، با استفاده از روش دلفی رتبه­بندی شاخص­ها تعیین و با کمک مدل DANP (ANP-DEMATEL) عوامل تاثیرگذار و تاثیر پذیر در منطقه مشخص گردید. بحث و نتیجه­گیری: با رتبه­بندی معیارها، محیط اقتصادی رتبه اول و در زیر معیارها توسعه کشاورزی و باغداری با وزن 071/0، تغییر کاربری و تصرف غیر مجاز با وزن 069/0، گردشگری و تفرج با وزن 068/0 و افزایش ساخت و ساز با وزن 067/0 در رتبه 4 قرار گرفته است.