تحلیل ساختار «آزمونِ» پهلوان بر مبنای نظریۀ اسطوره ـ آیین
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه مجازی المصطفی قم، قم، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه مجازی المصطفی قم، قم، ایران
doi
10.30495/mmlq.2023.698399چکیده
نظریۀ اسطوره ـ آیین، نظریهای است مبتنی بر زمینۀ انسانشناختی که حیاتِ اسطوره را معطوف به وجود آیین میداند. مطابق برداشت این مکتب، هر اسطورهای تفسیر یک مناسکِ مذهبی و روایت شفاهی یک آیین پنداشته میشود. این آیینها در گذر زمان و با انتقال به متون حماسی، کارکرد تکرار ارزشهای کهنالگویی را نمایندگی میکنند. ضرورت انجام این پژوهش بیان این نکته است: آزمون پهلوان که از نمونههای بارز بازنمایی و تکرار اساطیر است و راهی را برای بازگشت دوبارۀ بشر به زمان و مکان ازلی باز میکند؛ حجم بسیاری از حماسههای جهان را میسازد و پهلوان با شناخت اصل و منشأ در آیینهای رازآموزی، توانا میشود. پژوهش حاضر برپایۀ نظریة اسطوره ـ آیین و با روش تحلیلی ـ تطبیقی انجام شده است. تبلور آیینِ آزمودنِ پهلوان در منظومههای حماسی پس از اسلام، توجیه و گزارش یک آیین دینی است که چگونگی بنیان نهادن آن آیین را که در زمان دیرین توسط خدایان و پهلوانان معمول شده بود، بازگو می کند. بررسی نمونههای حماسی این آزمون افزون بر آشکار کردن چند و چون برگزاری و گونههای مختلف آن، قابلیّت طبقهبندی آزمونها را نیز فراهم میآورد.