الگوهای همدیدی منجر به وقوع فرینهای دمایی بالا در دوره سرد ساحل جنوبی ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تهران شمال، تهران ، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی آب و هواشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد گروه تخصصی جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
دماهای فرین بدلیل ایجاد شرایط دمایی نامتعارف حتی در دوره زمانی کوتاه سبب اختلال در زندگی روز مره ساکنان و بسیاری از فعالیتهای اجتماعی میشود. هدف این تحقیق استخراج و معرفی الگوهای همدیدی منجر به ایجاد دماهای فرین در 33 سال گذشته در شهرهای سواحل جنوبی میباشد. برای دستیابی به این هدف با استفاده از شاخص نمره استاندارد Z و سایر معیارهای انتخابی نمونههای فرین دمایی برای تمام ایستگاههای انتخاب شده استخراج شد. براساس معیارهای انتخاب شده 90 نمونه فرین در دروه آماری 33 ساله استخراج شد. نتایج این تحقیق نشان داد که 7 عامل و 14 الگو پرتکرارترین الگوهای همدیدی هستند که عامل اصلی ایجاد دماهای فرین در دوره سرد سال در شهرهای جنوبی ایران میباشند. در این میان از الگوهای عامل اول الگوی کم فشار سودان- ترکمنستان و از میان سامانههای مؤثر در ایجاد فرینهای دمایی بالا، کم فشار سودان بیشترین نقش را در ساختار الگوهای همدیدی داشته است. در این الگو سامانه کم فشار سودان با گسترشی شمال شرق سو با سامانه کم فشاری که در ساحل شرقی دریاچه مازندران استقرار دارد ادغام شده با فرارفت هوای گرم حارهای سبب افزایش نامتعارف دما در ایستگاههای ساحلی میشود. هسته گرمایی در این الگو بر روی سودان و عربستان قرار دارد. در ترازهای لایه مرزی تا لایه میانی تروپوسفر در تمام الگوها واچرخند عربستان با استقرار بر روی منطقه و ایجاد پایداری دینامیکی و گرمایش بیدررو حاصل از آن سبب ماندگاری و تشدید دمای موج بر روی منطقه بوده است