امکانسنجی رسیدگی دیوان بینالمللی کیفری به وضعیت فلسطین و تبعات احتمالی آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بینالملل، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه حقوق محیط زیست، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2023.346749.3152چکیده
دیوان بینالمللی کیفری نماد تحقق آرزوی دیرین بشری است که بهمنظور جلوگیری از وقوع دوبارۀ فجایع خونین جنگهای جهانی از طریق محاکمه و مجازات عاملان جنایات شدید بینالمللی و برای اجرای عدالت تشکیل شد. یکی از اصول اساسی همیشگی حقوق بینالملل یعنی نقش ابراز اراده در تعهد نسبت به یک سند بینالمللی در خصوص اساسنامۀ رم نیز سبب میشد تا دامنۀ اعمال مفاد آن نتواند جهانی باشد. برای حل نسبی این وضعیت، موضوع رسیدگی به جرائم ارتکابی اتباع کشورهای غیرعضو در سرزمین دولتهای عضو مطرح شده است. از همان ابتدا مخالفتهای برخی دولتها در مورد امکان یا عدم امکان محاکمۀ اتباع دولتهای غیرعضو، کارایی و عملکرد این دیوان را دچار چالش کرد. با عضویت فلسطین در دیوان و طرح شکایت آن علیه مقامات اسرائیلی این چالش جدیتر شد. در این مقاله ضمن اشاره به وضعیت حقوقی عضویت فلسطین در دیوان و امکان یا عدم امکان تعقیب مقامات اسرائیل بهعنوان مسئلۀ اصلی مقاله ارزیابی و در ادامه آخرین وضعیت پروندۀ مطروح در دیوان بررسی و اقدامات تقابلی احتمالی اسرائیل و مداخلۀ شورای امنیت امکانسنجی میشود. در نهایت نتایج نشان داد که اعمال صلاحیت دیوان نسبت به اتباع اسرائیل با اصول و اهداف تأسیس دیوان که اجرای عدالت و مقابله با بیکیفرمانی است، سازگاری بیشتری داشته و دیوان منعی برای شروع به رسیدگی ندارد.