پایش پوشش برف و الگوبندی سامانه‌های برف‌زا در شهرستان خلخال

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد آب و هواشناسی،گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
چکیده

بررسی پوشش برف و شناخت الگوهای برف‌زا می‌تواند برنامه‌ریزان محیطی را از رفتار این پدیده آگاه نماید. در این پژوهش، با فراخوانی داده‌های ماهواره مودیس در محیط گوگل ارث انجین و با استفاده از شاخص NDSI، وضعیت پوشش برف شهرستان خلخال در سال‌های 2003-2022 بررسی شد. به‌منظور الگوبندی سامانه‌های برف‌های شهرستان خلخال، داده‌های مربوط به گزارش برف سنگین از سازمان هواشناسی ایران دریافت گردید. سپس با روش تحلیل خوشه‌ای بر روی مقادیر فشار تراز دریا در روزهای دارای فرین برفی، دو الگوی کلی برای سامانه‌های برف‌های شهرستان خلخال تعیین گردید. آنگاه با انتخاب یک روز نماینده از هر الگو، وضعیت فشار تراز دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، دما، وزش زمینگرد دما، فرا رفت رطوبت، جریان باد و سرعت باد تحلیل گردید. نتایج نشان داد که ذخایر برفی در نواحی مرکزی و شمالی شهرستان خلخال بخصوص در فصول زمستان به بیشینه گستردگی خود می‌رسند. نتایج همچنین نشان داد که دو الگوی کلی برای انتقال توده هوای سرد و بارش برف به منطقه مورد مطالعه وجود دارد که هرکدام مکانیزم‌های خاص خود را دارند. الگوی اول تحت تأثیر شیب گرادیان فشار و رود بادهای غربی است درحالی‌که الگوی دوم تحت تأثیر سیستم‌های پرفشار سیبری، فرونشست هوا و بادهای شمالی است.