ارتباط تیپ‌های هوای سبزوار با سامانه‌های همدیدی جو

نویسندگان

1 استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، قزوین، ایران

2 استادیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

3 استادیار، گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
چکیده

در پژوهش حاضر جهت شناسایی و تحلیل تیپ‌های هوای سبزوار، از دو پایگاه داده، یکی مربوط به مقادیر روزانه 11 متغیر اقلیمی شامل دمای خشک و تر، میانگین دمای روزانه، جهت و سرعت باد، حداکثر و حداقل دمای روزانه، رطوبت نسبی، بارش (میلی‌متر)، ساعات آفتابی و فشار سطح ایستگاه در ساعت ۱۲ زولو طی دوره آماری 1/1/1977 تا ۳۰/ 1 ۱/ 2023 به مدت 47 سال و دیگری داده‌های با تفکیک مکانی ۲.۵×۲.۵ درجه مربوط به مقادیر ارتفاع ژئوپتانسیل ( HGT )، دمای هوا ( Air )، نم ویژه ( Shum ) فشار تراز دریا ( SLP )، مؤلفه‌های مداری ( U ) و نصف ­ النهاری ( V ) باد با مراجعه به تارنمای مرکز ملی پیش‌بینی محیطی و علوم جوی آمریکا ( NCEP/NCAR )، اخذ و اقدام به تهیه نقشه‌های همدیدی شد. پس از انجام تحلیل خوشه ­ ای، چهار تیپ متمایز برای شهر سبزوار شناسایی شد. هرکدام از تیپ‌های شناسایی‌شده در یک دوره زمانی خاصی دیده می‌شوند و هرکدام ویژگی خاص خود رادارند. بیشترین فراوانی برای تیپ گرم، خشک، بدون بارش و بادی و کمترین فراوانی مربوط به تیپ مرطوب و بارشمند است. از الگوهای گردشی تأثیرگذار در تراز میانی جو می ­ توان به حضور پرفشار دینامیکی آزور و سیستم‌های مانع تشکیل‌شده در شرق اروپا و در سطح زمین پرفشار حرارتی سیبری و کم‌فشارهای ایران مرکزی و جنوب خاورمیانه اشاره نمود.