بهینه¬سازی الگوی زراعی با تأکید بر پایداری و محدودیت آب در استان کرمان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی گرایش منابع طبیعی و محیط‏زیست، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

5 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف : در شرايط محدوديت منابع آب، علاوه بر توسعة پايدار منطقه‌اي و حفظ محيط زيست لزوم تامين حداكثر منافع اقتصادي حاصله براي كشاورزان نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. هدف مطالعه‌ حاضر، بهره‌گیری از الگوی برنامه‌ریزی چندهدفه‌ غیرخطی فازی به‌منظور بررسی امکان مصالحه میان آرمان‌های حداکثرسازی بازده اقتصادی، حفظ محیط‌زیست (از طریق کاهش مصرف کودهای شیمیایی) و توسعه‌ی پایدار منابع آب (با کاهش مصرف آب) در تعیین الگوی کشت شهرستان بردسیر استان کرمان است. روش بررسی : دادههای مورد نیاز با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای دو مرحلهای از بهرهبردران شهرستان بردسیر در سال 1401-1400 جمعآوری گردید. یافته ها : نتايج مطالعه نشان داد که  سطح زیر کشت محصول  لوبیا  در الگوی حداقل مصرف آب و الگوی حداقل مصرف کود شیمیایی و همچنین مصالحه اهداف به ترتیب از 22/12 به 44/22 و 23/20 افزایش یافته است.  در محصول چغندر قند با نیاز آبی بالا سطح زیر کشت در الگوی جاری 34/21 است در حالی که در الگوی حداقل کننده مصرف اب و الگوی حداقل مصرف کود شیمیایی و الگوی مصالحه اهداف به سطح  26/11 کاهش یافته است. در رابطه با محصول جو سطح زیر کشت در الگوی کاهش مصرف آب  از سطح زیرکشت  در الگوی جاری کمتر در حالی که در الگوی حداقل مصرف کود شیمیایی و الگوی مصالحه اهداف سطح زیر کشت از الگوی جاری افزایش می یابد. در مورد محصول گندم نیز فقط در الگوی مصالحه اهداف سطح زیر کشت از 43/56 به 58/60 افزایش مییابد در حالی که در الگوهای حداقل مصرف آب و حداقل مصرف کود شیمیایی ببترتیب به 45/28و 36/27 کاهش مییابد. در رابطه با محصول ذرت علوفهای سطح زیر کشت هم در الگوی کاهش مصرف آب و هم در الگوی کاهش مصرف کود شیمیایی سطح زیر کشت کاهش در حالی که در الگوی مصالحه اهداف سطح زیر کشت نسبت به الگوی جاری افزایش می یابد. بحث و نتیجه گیری : استفاده از  اجرای الگوی مصالحه اهداف در تحقق اهداف   متضاد حداکثر بازده  برنامه ای، کاهش مصرف آب (پایداری) و کاهش مصرف کود شیمیایی(حفظ محیط زیست )  نسبت به الگو های دیگر از درجه برتری بالاتری با توجه به تابع مرکب ارمانی (فازی)  برخوردار است.