آشکارسازی تغییرات کاربری و پوشش اراضی با استفاده از مدل DPSIR و سنجش از دور (مطالعه موردی: جزیره کیش)

نویسندگان

1 دانشجوي دكتري محیط زیست، دانشکده منابع طبيعي و محيط زيست، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبيعي و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران

3 استاد، گروه مهندسي محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ايران

4 استاد، گروه محيط زيست، دانشكده منابع طبيعي و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ايران

5 هيئت مديره انجمن صنفي انبوه سازان مسكن و ساختمان هرمزگان، تهران، ايران

doi
چکیده

زمينه و هدف: امروزه نیروهای پیش‌ران متعددی بر محیط‌زیست فشار وارد می‏کنند. تغییر در کاربری و پوشش اراضی یکی از فشارهایی است که در اثر عوامل پیش‌رانی چون جمعیت و افزایش آن ایجاد می‌شود. تغییر کاربری اراضی فرایندی پیچیده و پویا است که سیستم‌های طبیعی و انسانی را به هم مرتبط می‏سازد و تأثیر مستقیمی بر خاک، آب و جو دارد ،بنابراین به طور مستقیم با بسیاری از مباحث زيست محیطی که در سطح جهانی دارای اهمیت است ارتباط دارد. روش بررسي : در این مطالعه تخریب سرزمین و سیمای سرزمین در جزیره کیش از طریق مدل مفهومی پیش‌ران، ‌فشار،‌ وضعیت‌،‌پیامد و پاسخ مورد بررسی قرار گرفته است.این مدل با رویکرد سیستمی زنجیره‌های علت و معلولی تخریب را شناسایی می‌کند. آشکارسازی تغییرات‌ در وضعیت اراضی و سیمای سرزمین طی دو دهه از طریق داده‏های دورسنجی مورد بررسی و پایش قرار گرفته است. به منظور تهیه مجموعه داده‌های پوشش سرزمین و آشکارسازی تغییرات، از تصویرهای ماهواره‌های اسپات، لندست و آیکونوس و سنجه‌های سیمای سرزمین بهره‌گیری شده است. يافته ها : با استفاده از داده‌های تولید شده اجزاء مدل تشکیل شد و روابط علت و معلولی موجود میان اجزاء مدل مورد بازشناخت و بررسی قرار گرفت. بررسی و تشکیل مدل حاکی از آن است که چرخه آن کامل نبوده و در بخش پاسخ‌ها دچار ضعف است و پاسخ‌های اتخاذ شده تاکنون نتوانسته شرایط را بهبود بخشد و بازخورد مثبتی بر اجزاء مدل داشته باشد. بحث ونتيجه گيري: یافته‌های این تحقیق بر لزوم توجه بیشتر به بهره برداری پایدار از سرزمین، جلوگیری از تخریب و اتخاذ پاسخ‌های مناسب در مدیریت سرزمین تأکید دارد.