ارائه الگوی جامع گزارشگری پايداری ديجيتال در شرکت‌های پلتفرمي ايران با رویکرد داده‌بنیاد

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف این پژوهش طراحی و تبیین الگوی بومی گزارشگری پایداری دیجیتال در شرکت‌های پلتفرمی ایران است. با توجه به گسترش فناوری‌های دیجیتال و افزایش انتظارات ذی‌نفعان از شفافیت، شرکت‌های ایرانی نیز به‌تدریج در مسیر دیجیتالی‌سازی فرایندهای گزارشگری مالی و غیرمالی حرکت کرده‌اند. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد (گراندد تئوری) انجام شده است. جامعه آماری شامل مدیران ارشد، خبرگان حسابداری، متخصصان فناوری اطلاعات و مسئولان پایداری در شرکت‌های پلتفرمی (از جمله دیجی‌کالا، اسنپ، تپسی و الوپیک) بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد که منجر به استخراج پنج مقوله‌ی محوری گردید: فشارهای بیرونی و الزامات قانونی، بلوغ دیجیتال و زیرساخت فناوری، فرهنگ سازمانی و رهبری، توسعه زبان گزارشگری دیجیتال (XBRL) و پیامدهای حاصل از آن شامل شفافیت، اعتماد ذی‌نفعان و مشروعیت اجتماعی. یافته‌ها نشان دادند که گزارشگری پایداری دیجیتال در ایران تحت تأثیر تعامل عوامل نهادی، فناورانه و فرهنگی شکل می‌گیرد و موفقیت آن نیازمند حمایت قانونی، ارتقای زیرساخت داده و تقویت فرهنگ داده‌محور است. نتیجه نهایی پژوهش بیانگر آن است که استقرار الگوی بومی گزارشگری پایداری دیجیتال می‌تواند به افزایش شفافیت، پاسخگویی، اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی در بازار سرمایه ایران منجر شود. این الگو ضمن هم‌سویی با استانداردهای بین‌المللی (GRI، ESRS) مبنایی برای تدوین چارچوب ملی گزارشگری دیجیتال در کشور فراهم می‌کند.