فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف : تغییرات کاربری اراضی و گسترش مناطق شهری و صنعتی نقش مهمی در تغییر الگوی پراکنش آلاینده‌های شهری ایفا کرده و منجر به افزایش تمرکز آلاینده‌ها در مناطق پرتراکم شده است. این پژوهش به بررسی تغییرات کاربری اراضی در محدوده جنوبی تهران در بازه زمانی 1392 تا 1403 می‌پردازد. روش بررسی : برای انجام این تحقیق، داده‌های ماهواره‌ای از تصاویر سنجنده لندست 7 و 8 به‌دست آمد و پس از تصحیحات لازم، شاخص پوشش گیاهی (NDVI) محاسبه شد. طبقه‌بندی SVM برای شبیه‌سازی تغییرات کاربری اراضی در سال‌های 1392 و 1403 انجام شد و رابطه پوشش گیاهی با دمای سطح زمین (LST) در این دو سال بررسی گردید. همچنین، برای تحلیل وضعیت آلودگی هوا، از مدل درون‌یابی وزن‌دهی معکوس فاصله (IDW) در محیط نرم‌افزار ArcGIS استفاده شد تا توزیع مکانی آلاینده‌ها مانند PM10 و NO2 در منطقه بررسی گردد. یافته‌ها : نتایج نشان داد که مساحت مناطق شهری و صنعتی در این مدت از 35 درصد به 40 درصد افزایش یافته و در مقابل، پوشش گیاهی به میزان 15 درصد کاهش داشته است. نتایج نشان داد که تغییرات کاربری اراضی موجب افزایش غلظت آلاینده‌ها در مناطق صنعتی و مسکونی شده است و این امر بر تشدید پدیده جزیره گرمایی در منطقه تأثیرگذار بوده است. بحث و نتیجه گیری : یافته‌ها بیانگر آن‌اند که توسعه نامتوازن شهری بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی، موجب افت کیفیت هوای منطقه و افزایش خطرات بهداشتی برای ساکنان شده است. بر این اساس، بهبود مدیریت شهری با تأکید بر توسعه فضاهای سبز، کنترل تغییرات کاربری اراضی و ارتقاء زیرساخت‌های پایش آلودگی، می‌تواند در کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نقش مؤثری ایفا کند.