بازآفرینی اسطورة ققنوس در شعر معاصر فلسطین با تکیه بر رویکرد میرچا الیاده

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرا

2 دانشجو دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
چکیده

اسطوره، نیرویی فعال با وزنی کلان و منشور عملی جوامع بدوی است. شاعران فلسطینی با پیوند اسطورة انسان بدوی به زندگی انسان امروزی، به دنبال رساندن منظوری خاص از دغدغه‌های خود هستند. آن‌ها با کاربست اسطوره‌های گوناگون، از جمله اسطورة ققنوس، تصویری شاعرانه از آلام و رنج‌های خود به نمایش می‌گذارند. پژوهش حاضر به روش تحلیلی ـ تطبیقی و با تکیه بر نظریة اسطوره‌شناسی میرچا الیاده و رویکردی هرمنوتیکی، خوانش شاعران معاصر فلسطین از اسطورة ققنوس را بررسی می‌کند. در این راستا، ابتدا نمادها، رمزگشایی و ابعاد زبانی و نحوی اشعار تحلیل می‌شود و سپس بر اساس نظریة الیاده، لایه‌های پنهان معنایی این اشعار آشکار می‌شود. با توجه به آرای الیاده در ارتباط با اسطوره‌های بازگشت به بنیان، نگارندگان پس از کشف چگونگی بازگشت ققنوس، به این مسأله پاسخ می‌دهند که شاعران فلسطینی با کاربست این اسطوره به خلق چه مضامینی در سروده‌های خود پرداخته‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سمیح القاسم با نگاهی مأيوس، تنها از ویژگی‌های پرندة ققنوس برای تصویرسازی شعری استفاده می‌کند. فدوی طوقان و معین بسیسو با کاربست این اسطوره، به بیان اهداف سیاسی و اجتماعی می‌پردازند و در مقابل، کاربست این اسطوره در شعر محمود درويش در خدمت مفاهیم شخصی است.