سیری در معراجنامهها و سفرنامههای شهودی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد زنجان
2 مربّی دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد سنندج
doi
چکیده
جُستار حاضر پیرامون مسألهی معراج است که با هدف بررسی تحلیلی و تطبیقی معراجنامههای موجود در ادبیّات فارسی و ترجمهها انجام شده است. انگیزه، تاریخ، کیفیّت، نوع و تحلیل علمی و عقلانی این پدیده توسط صاحبنظران، نیز بازتاب معراج در متون ادبی و عرفانی، سفر روحانی چند شخصیّت مسلمان و غیر مسلمان، نظیر بایزید بسطامی، زرتشت، بودا، دانته و میلتون مورد بحث این مقاله است. همچنین موارد زیر مورد بررسی قرار میگیرد: ویژگیهای قهرمانان این پدیده (از لحاظ مرتبهی فکری و روحی)، همراهان آنان در مراحل سفر، زمان وقوع، مکانها و شخصیّت هایی که میبینند، پاداش و کیفر و دلایل دنیایی و معنوی آن، علّت عقلانی عادلانه بودن پاداش ها و عذاب ها، مقصد نهایی مسافران این سفر معنوی است. نتایج به دست آمده از بحث، به ترتیب اهمّیّت در پایان یادآوری شده است. موضوع معراج و معراجنامهها در تاریخ بشر –که درک و خلق آن تاکنون نیز ادامه دارد- یک نوع ادبی فرعی و تلفیقی بوده و از دیدگاه نوعشناسی ادبی، به گونهای مستقل، مورد نقد و بررسی قرار نگرفته است.
