طراحي مدل مشاركت شهروندان به منظور ارتقاي كيفيت خدمات ارائه شده در حوزه بهداشت و درمان ( مطالعه موردي بيمارستان هاي زابل)

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکترای گروه مدیریت دولتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.82931/jparnt.2025.1199810
چکیده

این پژوهش با هدف طراحی مدل مشارکت شهروندان در بهبود کیفیت خدمات در بخش سلامت انجام شد؛ چرا که مشارکت شهروندان می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات درمانی، افزایش رضایت بیماران، تقویت شفافیت در نظام سلامت و افزایش پاسخگویی مسئولان ایفا کند. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها توصیفی–پیمایشی بوده و به‌صورت میدانی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران بیمارستان‌ها، کارشناسان حوزه سلامت و پزشکی، پزشکان، پیراپزشکان و اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی زابل بود که از میان آن‌ها با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، 56 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه جهت شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مشارکت شهروندان در حوزه سلامت استفاده شد و سپس دو نوع پرسشنامه برای انجام تحلیل‌های آماری استنباطی و اولویت‌بندی معیارهای شناسایی‌شده طراحی و توزیع گردید. تحلیل داده‌ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شد و برای بررسی روابط میان متغیرها از مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS)، آزمون t استیودنت و روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. پردازش داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای SPSS، Smart PLS و Expert Choice انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که شش معیار اصلی بر مشارکت شهروندان در بخش سلامت تأثیرگذار هستند که شامل مشارکت داوطلبانه، مشارکت سرمایه‌گذاری، مشارکت سازمانی و نهادی، مشارکت بازخوردی و عملکرد خدمات بیمارستانی، مشارکت در نظام پیشنهادهای بیمارستانی و مشارکت در نظارت قانونی می‌باشند. همچنین نتایج اولویت‌بندی معیارها نشان داد که مشارکت سرمایه‌گذاری در رتبه نخست، نظام پیشنهادها در رتبه دوم، مشارکت داوطلبانه در رتبه سوم، نظارت قانونی در رتبه چهارم، مشارکت سازمانی و نهادی در رتبه پنجم و مشارکت بازخوردی و عملکرد خدمات در رتبه ششم قرار دارد. در پایان نیز بر اساس یافته‌های پژوهش، پیشنهادهای کاربردی برای تقویت مشارکت شهروندان و بهبود کیفیت خدمات سلامت ارائه شد.