ایراد مقدماتی «اقدام‌های دولت ثالث» در رأی صلاحیتی دیوان بین‌المللی دادگستری 2021

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2021.329735.2872
چکیده

در پی وضع تحریم‌ها از طرف ایالات متحده، ایران در 16 ژوئیۀ 2018، مطابق بند 2 مادۀ 21 عهدنامۀ مودت، علیه ایالات ‌متحده در دیوان بین‌المللی دادگستری دعوایی اقامه کرد. رسیدگی دیوان در مرحلۀ صلاحیتی، به صدور رأی 3 فوریۀ 2021 و احراز صلاحیت دیوان منجر شد. در رسیدگی بدوی ایالات ‌متحده به‌عنوان خواندۀ دعوا، ایراداتی به صلاحیت دیوان وارد کرد که از جملۀ آنها «اقدام‌های دولت ثالث» بود. پرسش اصلی آن است که اقدام‌های دولت ثالث به‌عنوان یکی از ایرادات صلاحیتی خوانده، در رأی صلاحیتی 3 فوریۀ 2021 دیوان چه بازتابی داشته است؟ مقاله با روش توصیفی–تحلیلی به این نتیجه نائل می‌شود که با استنباط از رأی صادره، آنچه در احراز صلاحیت، به‌منظور بررسی نقض عهدنامۀ مودت به‌عنوان معاهده‌ای دوجانبه میان دو کشور حائز اهمیت است، فعل ایالات متحده مبنی بر تحریم است، نه شیوۀ اجرا و مُجری آن فعل که می‌تواند ایالات متحده یا هر دولت دیگری باشد.