الگوی رهاوردهای توسعۀ سرمایۀ روان‌شناختی در سازمان با رویکرد ترکیبی فراتحلیل و مدل‌سازی ساختاری- تفسیری

نویسندگان

1 دکترای تخصصی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی ستاری، تهران، ایران.

doi
چکیده

برخورداری از امید، خوش‌بینی، خودکارآمدی و تاب‌آوری؛ حالات روانی سازنده‌ای به‌شمار می‌روند که نتایج فردی، گروهی و سازمانی آن در پژوهش‌های فراوانی مورد مطالعه قرار گرفت است. پژوهش حاضر به مطالعۀ نظام‌مند و جامع این مطالعات و شناخت روابط علّی میان این نتایج پرداخته است. این پژوهش توصیفی، کاربردی و کمی است. ابتدا پیامدهای سرمایۀ روان‌شناختی از 40 مقاله منتشرشده در مجلات علمی- پژوهشی ایرانی در بازه زمانی سال 1390 تا پاییز سال 1398 با روش فراتحلیل شناسایی، استخراج و اولویت‌بندی شده‌اند. سپس با تکنیک مدل­سازی ساختاری تفسیری و براساس نظرات 12 نفر از مدیران و کارشناسان اداره کل تعاون و پشتیبانی وزارت آموزش‌وپرورش رتبه‌بندی و الگوی روابط میان آنها ارائه شده است. سرمایۀ روان‌شناختی بر همۀ 40 پیامد موردمطالعه از اندازۀ اثر معنی‌دار برخوردار بوده است. این پیامدها در سه طبقۀ دارای اندازۀ اثر زیاد، متوسط و کم دسته‌بندی شدند. دراین‌میان، متغیرهای دلبستگی شغلی، کاهش رفتار انحرافی، هویت سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی، پاسخگویی سازمانی و مسئولیت­پذیری اجتماعی از بیشترین اندازۀ اثر برخوردار بودند. بررسی روابط علی میان خود این پیامدها نیز نشان داد دلبستگی شغلی و هویت سازمانی دارای بیشترین تأثیرگذاری و کاهش رفتار انحرافی و رفتار شهروندی سازمانی دارای بیشترین تأثیرپذیری بودند. بنابراین، توسعۀ سرمایۀ روان‌شناختی می‌تواند رهاوردهای احساسی، نگرشی، رفتاری و عملکردی ارزشمندی برای فرد و سازمان درپی داشته باشد.