تسلّط مجدد طالبان و مهاجرت به ایران: مطالعه کیفی ابعاد و بسترهای تصمیم به مهاجرت در میان اتباع افغانستانی‌ در شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 محقق پسادکترا جمعیت‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران. تهران، ایران

doi
10.22059/ijsp.2025.389154.671287
چکیده

این مقاله به دنبال واکاوی ابعاد و فرایند موج اخیر مهاجرتی از افغانستان به شهر تهران بعد از روی کار آمدن مجدد طالبان است. مطالعه با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد برساخت‌گرا این مقاله می‌خواهد درک و تجربه مهاجران افغانستانی ساکن در تهران را از تصمیم‌گیری به مهاجرت در زمان قدرت گرفتن مجدد طالبان در افغانستان کندوکاو کند. برای این منظور، اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبۀ عمیق نیمه ساختاریافته با 25 مشارکت‌کننده در شهر تهران گردآوری شد. برپایه نتایج تحلیل داده‌ها، 11 مقوله استخراج شد که عبارتند از: هراس جمعی، محدودیت‌ها و تعصبات اجتماعی، فقر و بیکاری، همجواری با ایران، ورود آسان‌تر به ایران، امکانات آموزشی ایران، نبود جنگ و ناامنی در ایران، دین و زبان مشترک، و مضیقه اقتصادی. در نهایت مقوله مرکزی"مهاجرت غیرارادی" به دست آمد. از اینرو، مهاجران اخیر افغانستانی به ایران بعد از قدرت گرفتن طالبان عمدتاً به دلیل ناامنی و هراس جمعی، تعصبات اجتماعی و قومی، فقر و بیکاری، نداشتن قابلیت مهاجرت به کشورهای دیگر، مجبور به مهاجرت به ایران شده‌اند. برقراری امنیت پایدار در افغانستان، بازگشت داوطلبانه و بازادغام مهاجران موج اخیر و در نهایت اعطای اقامت گزینشی به برخی از مهاجران در جهت مدیریت جریان اخیر مهاجرتی پیشنهاد می‌شود.