فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسلمانان بر پایة آیة شریفة 13 سورة حجرات (49): إنا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکُم شعوباً و قبائلَ لِتَعارَفُوا توجه فراوانی به جامعة مدنی و شهرنشینی داشتند و دانش مندانی هم چون فارابی، طرح مدینة فاضله را به عنوان جایی که مردم در آن گرد آیند و به یاری یک دیگر بپردازند ریختند و مورخّان و جغرافی دانان در آثار خود جنبه های مختلف شهرنشینی و زندگی شهری را آوردند. یکی از ابتکارات آنان تألیف کتاب هایی مستقل دربارة تاریخ شهرها بود که برخی از آن کتاب ها مانند تاریخ نیشابور، تاریخ بیهق، تاریخ بخارا، تاریخ قم و تاریخ سیستان برای ما باقی مانده است. در این کتاب ها بسیاری از اصطلاحات شهری و شهرنشینی و هم چنین نهادهای اداری و اجتماعی و مشاغل و حرف به چشم می خورد که برای بررسی مباحث تمدن شهری و نظام اداری و دیوانی حاکم بر شهرها مفید است. از میان این گونه کتاب ها می توان از تاریخ سیستان نام برد که علاوه بر مباحث تاریخی و اجتماعی مربوط به زمان خود حاوی بسیاری از لغات، کلمات و اصطلاحات اداری، دیوانی و اجتماعی است که در متن، به توضیح آن ها پرداخته آمده است.