واکاوی بحران حاشیه نشینی در مدیریت کلان شهری (با تاکید بر کلان شهر تهران)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22059/ijsp.2025.385859.671278
چکیده

حاشیه‌نشینی از پیامدهای رشد سریع و ناهماهنگ برنامه‌های اقتصادی و افزایش دوگانگی‌های اجتماعی و اقتصادی است. ظهور و پیدایش حاشیه‌نشینی که آن را از فرزندان انقلاب صنعتی اروپا به شمار می‌آورند هم در جهان و هم در ایران از پیامدهای مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگ درحال‌توسعه است.هدف از پژوهش حاضر واکاوی بحران حاشیه‌نشینی در مدیریت کلان‌شهری (با تأکید بر شهر تهران) در ابعاد مختلف و بررسی شرایط علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر و بررسی پیامدهای به وجود آمده براثر رشد و گسترش حاشیه‌نشینی برای سیستم مدیریت این کلان‌شهر و حاشیه‌نشینان و ارائه‌ی راهکارهایی جهت حل این معضل اجتماعی می‌باشد.دراین پژوهش به این سؤال پاسخ می‌گوییم که شرایط علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر در پیدایش و گسترش حاشیه‌نشینی چیست و چه راهکارهایی برای کاهش اثرات سوء و برطرف کردن این پدیده مطرح است؟ضروری به نظر می‌رسد که برای حل و رفع حاشیه نشینی تدابیری اندیشیده شود تا هم مشکلات ناشی از این پدیده به‌صورت بنیادی و ریشه-ای حل و رفع شوند و هم حاشیه‌نشینان بتوانند از زندگی و رفاه بالاتری برخوردار گردند.در این پژوهش تلاش شده تا این پدیده‌ی اجتماعی از جنبه‌های مختلف مورد مداقه قرار گیرد و به‌صورت خاص این معضل در تهران بررسی و جهت حل این مسئله راهکارهایی کارشناسانه ارائه گردد.در این راستا با بهره‌گیری از روش گرندد تئوری و جمع‌آوری اطلاعات از طریق مصاحبه کتبی با معاونان فرهنگی – اجتماعی مناطق 2، 4، 16، 18، 19، 20 و 21 شهرداری تهران 5 مقوله‌ی اصلی، 31 مقوله و 243 مفهوم به دست آمد.