قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و معنای مدرن ملت
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
doi
10.22059/jplsq.2023.348691.3179چکیده
«ملت» پدیدهای مدرن و از ثمرات معرفتی عصر رنسانس است که بهمثابة عنصر جمعیتی در کنار سرزمین و حاکمیت، هویت دولت مدرن را رقم میزند و البته نقشی بهمراتب پررنگتر از سایر مؤلفهها در تکوین دولت مدرن دارد، بهنحوی که ملت و دولت دو مفهوم قرین و متضایفاند که هیچیک بدون دیگری معنایی نخواهند داشت. پدیدة ملت، همچون سایر پدیدههای مدرن، مبتنی بر مبانی ویژه و در راستای تحقق اهداف تمدن مغربزمین، ارتباطی منطقی و نظاممند با سایر اجزای مدرنیته دارد. از دیگر سو نظام جمهوری اسلامی ایران بهعنوان الگوی حکمرانی پساانقلاب اسلامی داعیهدار نظم جدید سیاسی با مبانی و آرمانهای ویژه است. با تعمق در مبانی و مؤلفههای پدیدة ملت به شیوة اکتشافی و همچنین با بررسی توصیفی مبانی و آرمانهای نظام جمهوری اسلامی ایران که در قانون اساسی متجلی شده است، پاسخ این مسئلة محوری را درمییابیم که با وجود استفادة قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از واژة ملت، عنصر جمعیتی دولت در ایران پساانقلاب اسلامی سنخیتی با پدیدة ملت مدرن بهمثابة عنصر جمعیتی دولت مدرن ندارد و عناصر محوری ملت مدرن با بنیادهای نظری جمهوری اسلامی سازگار نیست.