قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و معنای مدرن ملت

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.22059/jplsq.2023.348691.3179
چکیده

«ملت» پدیده‏ای مدرن و از ثمرات معرفتی عصر رنسانس است که به‏مثابة عنصر جمعیتی در کنار سرزمین و حاکمیت، هویت دولت مدرن را رقم می‏زند و البته نقشی به‏مراتب پررنگ‏تر از سایر مؤلفه‏ها در تکوین دولت مدرن دارد، به‏نحوی‏ که ملت و دولت دو مفهوم قرین و متضایف‏اند که هیچ‏یک بدون دیگری معنایی نخواهند داشت. پدیدة ملت، همچون سایر پدیده‏های مدرن، مبتنی بر مبانی ویژه و در راستای تحقق اهداف تمدن مغرب‏زمین، ارتباطی منطقی و نظام‏مند با سایر اجزای مدرنیته دارد. از دیگر سو نظام جمهوری اسلامی ایران به‏عنوان الگوی حکمرانی پساانقلاب اسلامی داعیه‏دار نظم جدید سیاسی با مبانی و آرمان‏های ویژه است. با تعمق در مبانی و مؤلفه‏های پدیدة ملت به شیوة اکتشافی و همچنین با بررسی توصیفی مبانی و آرمان‏های نظام جمهوری اسلامی ایران که در قانون اساسی متجلی شده است، پاسخ این مسئلة محوری را درمی‏یابیم که با وجود استفادة قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از واژة ملت، عنصر جمعیتی دولت در ایران پساانقلاب اسلامی سنخیتی با پدیدة ملت مدرن به‏مثابة عنصر جمعیتی دولت مدرن ندارد و عناصر محوری ملت مدرن با بنیادهای نظری جمهوری اسلامی سازگار نیست.