مقیاس جامع الکترونیکی سلامتروانشناختی بانوان ایرانی: ساخت یک ابزار بومی دوبعدی
نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی کاربردی دانشگاه شهید بهشتی
2 پزشک، اداره کل سلامت شهرداری تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشکده آموزش کودکان پیشدبستانی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران
5 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
6 دکتری تخصصی روانشناسی، اداره کل سلامت شهرداری تهران، تهران، ایران
7 اداره کل سلامت شهرداری تهران، تهران، ایران
doi
10.22054/jem.2025.75146.3485چکیده
به دلیل اهمیت انکارناپذیر سلامتروانشناختی بانوان و مادران در جامعه و همچنین نبود ابزار بومی برای ارزیابی سلامتروانشناختی ایشان، این مطالعه با هدف تهیه نسخه الکترونیکی ابزارای دوبعدی (بهزیستی روانشناختی و مشکلات روانشناختی) صورت گرفت. از جامعه مادران دارای حداقل یک دانشآموز در شهر تهران، نمونهای متشکل است از 1222 نفر به شیوه دردسترس انتخاب شدند. برای تحلیل دادهها از زبان برنامه نویسی آر نسخه 4.2.3 استفاده شد. به ترتیب تحلیل گمشده، تحلیل گویه، تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تائیدی و محاسبه ضرایب اعتبار انجام شد. نتایج تحلیل گویهها نشان داد دوازده گویه از بعد یکم (بهزیستی روانشناختی) و یک گویه از بعد دوم (مشکلات روانشناختی) کفایت آماری و مفهومی لازم را نداشته و از تحلیل کنار گذاشته شدند. در ادامه نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که سه ساختار برای بعد بهزیستی روانشناختی و پنج ساختار برای بعد مشکلات روانشناختی، دارای ساختار ساده هستند. ساختارهای اکتشافی هر بعد به همراه ساختار نظری اولیه و ساختار تک عاملی آن، بهعنوان ساختارهای رقیب، وارد تحلیل عاملی تائیدی شدند. تحلیل عاملی تائیدی نشان داد برای بعد بهزیستی روانشناختی، ساختاری چهار عاملی و برای بعد مشکلات روانشناختی، ساختاری هشت عاملی دارای بهترین برازش هستند. در ساختار بعد بهزیستی روانشناختی، چهار خرده مقیاس ثبات، شادکامی، خوشبینی و ارتباط و در ساختار بعد مشکلات روانشناختی، هشت خرده مقیاس افسردگی، اضطراب، وسواس، اضطراب اجتماعی، مشکلات خواب، رفتارهای ایذایی، اعتیاد به مواد و اعتیاد به فضای مجازی قرار گرفتند. ضریب آلفا کرونباخ خردهمقیاسها در حد قابلقبول و بالا برای بعد یکم بین 63/0 تا 87/0 و بعد دوم بین 65/0 تا 87/0 ولی ضرایب امگا مکدونالد این خردهمقیاسها از خوب تا عالی برای بعد یکم بین 71/0 تا 91/0 و برای بعد دوم 74/0 تا 91/0 به دست آمد. لذا میتوان نتیجه گرفت مقیاس الکترونیک سلامت-روانشناختی بانوان ایرانی، دارای ویژگیهای روانسنجی لازم بهمنظور استفاده در فضای مجازی است.