جنس رَوَد سویِ جنس «گفتاری در جناس»

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیأت علمی دانش‌گاه آزاد اسلامی ـ واحد تهران شمال.

doi
چکیده

جناس، آوردنِ واژگانی است همگون در لفظ، با معناهایی غیر همگون. قید لفظ، هم زمان هم به گفتار و هم به نوشتار اشاره دارد. به بیانی دیگر، جناس هم صنعتی است موسیقایی و هم خوش نویسانه. بر بنیاد قاعدۀ جنس رود سوی جنس، کلمات نیز ناخودآگاه، هم جنس خود را می‌یابند و با هم می‌نشینند و این، شیرین ترین جناس هاست. اگر دو لفظی که در معنا با یک دیگر مختلف‌ است، در شش چیز (نوع حروف، تعداد آن ها، شکل و هیأت و حرکتشان، نقطه، نگارش و ترتیب حروف) مشترک باشد، جناس تام است و اگر در یکی از آن شش، با یک دیگر فرق کند، جناس را غیرِ تام نامیده‌اند. اما اگر اختلافِ دو لفظ در بیش از یکی از آن شش امر باشد، جناس، مطلق است. زیباترین جناس ها جناس شبه‌ اشتقاق است.