فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده این مطالعه با انتخاب ایستگاه‌هایی در 8 ترانسکت بین آستارا تا مرز حسنقلی صورت گرفت. ترانسکت‌ها در آستارا، بندرانزلی، دهانه سفیدرود، تنکابن، نوشهر، بابلسر، امیرآباد، بندرترکمن در ساحل جنوبی دریای خزر قرار داشته و در هر ترانسکت 5 ایستگاه در اعماق 5 متر، 10 متر، 20 متر، 50 متر و 100 متر تعیین شد که نمونه‌برداری به‌صورت فصلی و توسط بطری نمونه‌بردار روتنر و از اعماق سطح، 10 متر، 20 متر، 50 متر و 100 متر انجام گرفت. با توجه به شرایط متنوع فیزیکوشیمی آب‌های رودخانه‌های منتهی به دریا، وضعیت مختلف توپوگرافی بستر دریا و همچنین تحت‌تأثیر ورود گونه‌های جدید پلانکتونی مانند Mnemiopsis leidyiاز دریای سیاه به دریای خزر، تنوع و تراکم گونه‌های آبزی به‌شدت تغییر کرده و از سال 1384 گونه‌ای جدید به نام Pseudo-nitzschia seriata از دیاتومه‌ها به حوضه جنوبی دریای خزر راه یافت و خود را با شرایط جدید دریای خزر وفق داده و امکان رشد و تکثیر در این محیط را یافته است. Pseudo-nitzschia seriata سلولی یوکاریوت است که توانایی تولید دومیک اسید را دارد که می‌تواند برای آبزیان و حتی انسان عامل بیماری‌زای خطرناک باشد. اصولاً این عامل بیماری‌زا از طریق تولید و ترشح سم دومیک اسید تأثیرگذار است و اصولاً بروز بیماری از طریق سم دومیک اسید در آبزیان به عواملی مانند تغییر دما (تغییر فصول)، غلظت بالای نیتروژن محلول در آب ارتباط دارد و این گونه در تمامی سطوح نمونه‌برداری مشاهده شد و از سطح به اعماق کاهش نشان داد. در فصل بهار، در همه نیم‌خط‌ها Pseudo-nitzschia seriata حضور داشت و در فصل زمستان حداکثر تراکم و زی‌توده در نیم‌خط بابلسر (تراکم 105×5323 عدد در مترمکعب و زی‌توده 31 میلی‌گرم در مترمکعب) مشاهده شد. از سال 1384 با افزایش شانه‌دار دریای خزر، گونه Pseudo-nitzschia seriata نیز خود را با شرایط جدید دریای خزر وفق داده و به‌تدریج افزایش یافت به‌طوری‌که در این مطالعه در تمام فصول مشاهده شد که نتیجه تغییر زیست‌محیطی این اکوسیستم می‌باشد. این افزایش پلانکتونی به‌خصوص در تابستان و پاییز می‌تواند به منزله زنگ خطر یوتریفیکاسیون و شکوفایی پلانکتونی در این منطقه از دریا باشند که این روند می‌تواند به‌علت تغییر در شرایط آب این منطقه از دریای خزر می‌باشد.