نگاهی به تمثیلات مشترک در کیمیای سعادت امام محمد غزالی و مثنوی مولانا
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، همدان، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، مرکز ملایر، دانشگاه پیام نور، ملایر، ایران
doi
چکیده
بررسی سرچشمة افکار و اندیشههای متفکران و شاعران بزرگ و تعیین میزان چگونگی اقتباس ایشان از نوشتههای پیشینیان، ما را در شناخت هرچه بیشتر بنمایههای افکار آنان کمک میکند. کیمیای سعادت از معروفترین کتب امام محمد غزالی است در علم اخلاق که چکیدهای است از کتاب بزرگ احیاء علوم الدّین با افزون و کاستی، و میتوان گفت که غزّالی آن را با همان نظم و ترتیب، با نثری زیبا و روان نوشته است. وی در این کتاب مطالب اخلاقی و دینی را با کمک تشبیه و تمثیل بیان میکند. کتاب مثنوی معنوی نیز یکی از مهمترین کتب ادب عرفانی است. مولانا در این کتاب به صورت عمده از داستان پی در پی به شیوة تمثیل، به بیان مطالب عرفانی میپردازد. همسانی و همسویی اندیشه و روح و شیوة معنیپردازی بین امام محمد غزالی و مولانا، نکتهای است که محققان مکرر از آن سخن راندهاند؛ در مقالة حاضر نیز با تکیه بر کیمیای سعادت و مثنوی معنوی؛ به نمونهای از پیوستگیها و اقتباسهایی مولانا از اندیشههای امام محمد غزالی در حوزة تمثیل اشاره شده است. مولانا نه تنها در اندیشه، بلکه در شیوة بیان مطالب نیز از امام محمد غزالی الهام گرفته است؛ در خصوص تمثیلات مشترک؛ فضل تقدم از آن امام محمد غزالی و فضل بیان از آن مولاناست.
