گذری برتمثیل در مثنویهای طالب علی خان لکهنویی، متحلص به عیشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، دهاقان،
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، نجف آباد، ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، دهاقان، ایران
doi
چکیده
تمثیل یکی از مهمترین و کهن ترین شیوههای بلاغی در ادب فارسی ایران و فرهنگ اجتماعی جهان است. به دلیل ظرفیت معنایی وکاریزمای گفتمان؛ حجم بزرگی از ادبیات تعلیمی را پوشش میدهد. در این مقاله ضمن معرفی ِ نسخهی خطی "کلیات دیوانِ طالب علی خان متخلص به عیشی" نمونههای تازهای از تمثیلات داستانی و شعری را از متن آن میآوریم. نسخه خطی این دیوان، به خط نستعلیق کتابت شده است. از ذکر تحمیدیه ها و مناقب اهل بیت و بسیاری از ائمه اطهار (علیه السّلام) می توان فهمید که طالب علی خان (عیشی) شاعری متدین و در مذهب شیعه ی اثنی عشری، با مشرب عرفانیست. این تحقیق که به روش تحلیلی-کتابخانه ای انجام شده، تمثیلات در مثنویِ 2161 بیتی عیشی را بررسی نموده است. بیش از 200 تمثیل در نسخه وجود دارد، و مهمترین آنها مثنویِ "چهار دوست" است که به عنوان داستان تمثیلی به آن پرداختهایم.
