جهان زندگی ناباوران؛ مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران و شریف
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعهشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)
2 کارشناسی ارشد رشته جامعهشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)،
3 دانشجوی دکترای جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی (ره) و طلبه پایه سه حوزۀ علمیه قم
doi
10.22059/ijsp.2025.389797.671294چکیده
افراد در مواجهه با دین بطور معمول در دو دسته دیندار و بیدین جای میگیرند؛ اما در نگاهی عمیقتر دینداری امری است که تلون بسیاری میپذیرد. بنابراین پژوهش و سیاستگذاری در حوزه دین و دینداری بدون توجه به تنوعها و تکثرات موجود در آن ناقص است. مطالعه باورها و سنت عملی برخاسته از آن در میان افرادی که از دید ناظری بیرونی، غیردیندار تلقی میشوند، همچنان در زمره مطالعات دینداری جای دارد؛ اما در مطالعات جامعهشناختی دین، کمتر به این طیف توجه میشود. همچنین تاثیرات برجسته نخبگان بر سرنوشت جوامع اهمیت مطالعه دینداری در بین آنان را دوچندان میکند. دین و دینداری را نیز میتوان در سه بُعد معرفتی، گرایشی و رفتاری دستهبندی کرد. از آنجا که تحقیق در همه ابعاد سهگانه، مانع توجه کافی به جزئیات در هر یک از این ابعاد است، مقاله حاضر تنها به بعد معرفتی دینداری میپردازد. در این پژوهش چارچوبی متشکل از 6 محور به عنوان محورهای گفتوگو با مصاحبهشوندگان مورد استفاده قرار گرفت. تحلیل دادههای گردآوری شده، منجر به تمایز سه دسته «غیرمعتقدین به اصول دین»، «غیرمعتقدین به شریعت» و «معتقدین به شریعت» شد. در این تحقیق به سبب تنوع و گستردگی دادهها تنها به مطالعه مواضع معرفتی دانشجویان غیرمعتقد به اصول دین پرداخته میشود. در بررسی قشر ناباوران شش گونه بدست آمد که عبارتند از: منکر خدای برساختگرای علمآیین، لاادری شکبنیاد، شکبنیاد خودآیین، لاادریگرای علمآیین، آرامشطلب تکلیفگریز و خداباورِ شکبنیادِ کثرتگرا.
