ملاحظاتی دربارۀ منظومۀ بهمننامه
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی
doi
چکیده
بهمننامه متنی حماسی در سرگذشت بهمن پسر اسفندیار است. دکتر عفیفی مصحَّح این منظومه نام شاعر آن را ایرانشاه بن ابی الخیر ضبط کرده است و دکتر متینی مصحَّح کوش نامه- منظومهای دیگر از این شاعر- نام او را با دلایلی ایرانشان بن ابیالخیر درست دانسته است. تاریخ دقیق نظم بهمننامه نیز روشن نیست و پژوهشگران گفتهاند که در قرن پنجم - اواخر قرن پنجم و یا اوایل قرن ششم - به نظم درآمده است. بنابراین هنوز دربارة نام درست شاعر و زمان دقیق نظم بهمننامه شکّ و تردیدهایی وجود دارد. در این مقاله پس از وارسی حوادثی که گویندة بهمننامه در دیباچۀ منظومه از آنها یاد کرده است و نیز با نگریستن به دستنویسهای مجمل التّواریخ و القصص که نخستین بار از گویندة منظومه در آن ذکری رفته، با دلایلی اثبات شده است که نظم بهمننامه کمی پیش از 10 ذیحجّة 495 به پایان رسیده بوده است و پس از گرشاسبنامه کهنترین متن حماسی ملّی ایران بشمار میرود. نام ایرانشان هم به رغم غرابت آن از اصالت برخوردار است و آنگاه دربارة فقه اللغه و معنای ایرانشان و نمونههایی دیگر از نامهای مشابه آن بحث شده است.
