فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنگ 12 روزه ایران و اسرائیل (۱۳ تا ۲۴ خرداد ۱۴۰۴) با حملات غافل‌گیرکننده به تأسیسات نظامی، هسته‌ای کلیدی و شهادت فرماندهان نظامی، دانشمندان هسته‌ای و غیرنظامیان آغاز شد. این مطالعه به بررسی کارآمدی مدیریت بحران در نظام سلامت ایران در این شرایط می‌پردازد [1،2]. مدیریت بحران در نظام سلامت یک فرآیند پیچیده و حیاتی، نیازمند همکاری و هماهنگی بین تمام ذی‌نفعان با هدف حفظ سلامت کارکنان و بیماران، کاهش خسارات و آسیب‌ها و بازگشت سریع به شرایط عادی است. مصادیق بحران در کشور ایران، نه‌تنها شرایط جنگی، بلکه بحران‌هایی مانند بیماری‌های همه‌گیر (کرونا), بلایای طبیعی (زلزله و سیل), حوادث ناشی از مواد شیمیایی یا رادیواکتیو و حوادث تروریستی است [3،4]. به نظر می‌رسد، آمادگی ما در زمینه بهداشت و درمان برای پاسخ‌گویی به بحران‌های شدید، هنوز کافی نبوده و ساختار موجود، پاسخ‌گوی شرایط جنگی نیست؛ لذا پژوهشگر به بررسی چالش‌ها و فرصت‌ها در نظام سلامت در قالب نامه به سردبیر، پرداخته است.چالش‌های نظام سلامت در جنگ 12 روزه:فقدان مراکز درمانی جامع، ایمن و مقاومفقدان کمیته‌ تخصصی برای برنامه‌ریزی در شرایط بحرانعدم آمادگی لازم برای فراهم‌‌کردن اتاق‌های عمل ایمننداشتن آگاهی و دانش درخصوص مصدومین و زخمی‌ها به دلیل متفاوت ‌بودن نوع حملات، جنگ‌افزارهای به‌کار رفته، شکل مصدومین و زخمی‌ها (نحوه آواربرداری، نوع تریاژ و سازماندهی نیروهای بهداشت و درمان).فقدان یک ساختار منسجم، فرماندهی واحد و متمرکز در شرایط بحران. سازمان هلال‌احمر و اورژانس کشور و پدافند غیرعامل، به‌صورت مجزا عملکرد خوبی دارند؛ اما اعمال فرماندهی واحد در دوران بحران امری ضروری است.عدم تأمین نیروی انسانی کافی: بسیاری از نیروهای داوطلب پس از بحران، رها شده و به‌دست فراموشی سپرده شدند [3،4]. عدم شناخت نوع جنگ‌افزارهای به‌کاررفته در جنگ 12 روزه و چگونگی عوارض و مرگ‌ومیر ناشی از آنعدم فرماندهی مشخص و فقدان فرماندهی واحد در حوزه اطلاع‌رسانی بحران، این اختلاف، می‌تواند آسیب‌زا باشد.عدم تعلق یا فقدان مدیر سازمانی و تخصصی در سازمان مدیریت بحران کشور [5]سردرگمی فضای مجازی و عدم تکلیف افراد در شرایط بحران و حوادث مشخص در کشورعدم به‌کارگیری دانش‌آموختگان رشته دکتری «سلامت در بلایا و حوادث» در ساختار تصمیم گیری نظام سلامتعدم سازماندهی نیروهای داوطلب درمانی [4،5]نادیده‌گرفتن آموزش متخصصین جامعه پزشکی در رسانه‌هاتضعیف ساختار بهداشت و درمان طی یک دهه گذشته، با کاهش سهم سلامت در بودجه [5]نهایتاً می‌توان گفت، مهم‌ترین چالش در جنگ 12 روزه، بحران در مدیریت بحران بود. فرصت‌های نظام سلامت در جنگ 12 روزه:تجربه و ایثار پرسنل بهداشت و درمان به‌ویژه پرستاران در بحران اخیر [4]افزایش آمادگی برای مواجهه با بحران‌های آینده با یادگیری از تجربیات گذشته و بهبود فرایندها در مدیریت بحرانکلیدی‌بودن نقش کادر سلامت در تمام مراحل مدیریت بحران بهره‌برداری از تجربیات جنگ ۱۲روزه اخیر به شکل نتایج مقالات علمی و پژوهشی ضرورت رسیدگی به مطالبات کادر سلامت و حمایت از آن‌ها [3،5]لزوم تحقیقات و پژوهش‌های علمی در رابطه با متفاوت‌بودن نوع حملات، توسط انجمن‌های علمی مهم مانند ارتوپدی، جراحی، بیهوشی، شیمیایی، پزشکی هسته‌ای و سایر رشته‌ها ضرورت افزایش تاب‌آوری در کادر سلامت، به علت آسیب‌های روانی ناشی از جنگ [4] و بیماری‌های نوظهور مثل کرونا [6]در نهایت، تقویت ظرفیت مدیریت بحران نظام سلامت از اهمیت بالایی برخوردار است. بینش‌های حاصل از این تجربه اخیر می‌تواند پایه و اساسی برای بهبود سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و واکنش عملیاتی در مواقع اضطراری آینده فراهم کند.