بررسی شیوه‌های تمثیل و استدلال در بیان مفاهیم برخی از حکایت‌های مثنوی معنوی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایذه

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایذه

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایذه

doi
10.30495/jpll.2023.1995723.1310
چکیده

مثنوی معنوی اثری تمثیلی است که مولانا در آن با زبانی نمادین به بیان حقایق عرفانی و تعلیمی پرداخته است؛ هدف این پژوهش آن است که روش‌ها و شگرد‌های تمثیل و استدلال مولانا را در بیان مفاهیم مثنوی معنوی در برخی از حکایت‌ها بررسی کنند. از همین رهگذر، ابتدا به مطالعه و یادداشت‌برداری منابع در زمینۀ تمثیل پرداختند و سپس با بررسی دقیق مثنوی معنوی، به دسته‌بندی و سازمان‌دهی مفاهیم تمثیلی و شیوه‌های استدلال مولانا در این اثر گران‌قدر روی آوردند. این تحقیق پژوهشی، توصیفی و تحلیلی است و بر پایۀ اطلاعات کتابخانه‌ای و مطالعه و یادداشت‌برداری از کتاب‌ها و مقالات موجود و با مطالعۀ دقیق متن مثنوی معنوی انجام می‌پذیرد. در پایان ذیل عناوینی مانند: فابل (حکایت حیوانات) و پارابل(حکایت انسانی)، اگزمپلوم(داستان-مثال)، مَثَل(ضرب‌المثل) و همچنین شیوه‌های استدلالی خطابی و استدلال تمثیلی، نمونه‌هایی را به دست داده‌اند و نتیجه گرفت‌اند که مولانا با به‌کارگیری این شیوه‌ها، مفاهیم مورد نظر خویش را به گونه-ای اقناع‌کننده به خوانندۀ خود انتقال داده است. واژگان کلیدی:مثنوی معنوی، تمثیل، حکایت، استدلال