تجلیّات تمثیلی بر شخصیّت های انسانی و غیرانسانی در اشعار فارسی علّامه اقبال لاهوری

نویسندگان

1 مدرس دانشکده علوم پزشکی بهبهان، بهبهان، ایران.

doi
چکیده

شعر اقبال لاهوری تمثیلی نمادین از راهنمایی و نوعی ادب تعلیمی با اسلوبی تازه به منظور نشر تربیت و پراکندن معرفت است. و همچنین اقبال، شاعری صاحب درد است و می‎خواهد که چشم و گوش و قلب مردم را با این تمثیل‎های نمادین با حقایق آشنایی جانی بیابد. در این تابلوی کم‎نظیر از بعد تمثیلی با اهداف تفکر تمثیلی و شخصیت‎های انسانی درجه‎ی اوّل و دوّم در اشعار فارسی وی. و بیان تمثیلی و نمادین شخصیّت‎های غیرانسانی در اشعار فارسی وی با مفهوم ساده‎تر به مخاطب و با ضرورت و اهمیّت این پژوهش افقی نو و با روش گردآوری به صورت توصیفی، تحلیلی بر اشعار وی و همچنین با توجه به سؤالات و فرضیه‎های پژوهش از بُعد تمثیلی شخصیت‎های انسانی درجه‎ی اوّل در اشعار وی اُسوه‎ها، الگوها و قهرمانان تمثیل‎های اشعارش حضرات اولیاء، افراد و اشخاص مقدّس و مورد اعتقاد اسلام و به‎ویژه مسلمانان شبه قارّه هندوستان می‎باشند در رأس آن حضرات و اُسوه‎ها، حضرت پیامبر اکرم(ص)، حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(ع) و امام حسین(ع) یا به قول ایشان پنج تن پاک قرار دارند. و در درجه‎ی دوّم از بُعد تمثیلی در اشعار اقبال لاهوری اولیاء خدا سیدعلی هجویری غزنوی، شیخ میان میرولی و مولانا جلال‎الدین رومی است. و شخصیت‎های غیرانسانی از بُعد تمثیلی جنبه‎ی تمثیل نمادین نظیر شیر، شهباز، مرغ خانگی، استر، پروانه و کرمک شب‎تاب و عقاب وجود دارد که هریک برای ما پیامی نماد خوبی، و با گفتارها، رفتارها، و اخلاقیّات آنها تأثیرات شگرفی بر رفتار انسان داشته تداعی می‎شود.