ارزیابی شاخص ‏های مقاومت به خشکی و استفاده از روش بای‏ پلات در اکوتیپ‏ های گاودانه

نویسندگان

1 دانشجوی دانشجوی کارشناسی ارشد ژنتیک و به نژادی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

2 استادیار گروه ژنتیک و تولید گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

doi
چکیده

به منظور ارزیابی قابلیت استفاده از شاخص های مقاومت به خشکی در اکوتیپ های گاودانه، دو آزمایش جداگانه (محیط بدون تنش و تنش) در شرایط مزرعه در دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان در سال زراعی 97-1396 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. شاخص های مختلف مقاومت به خشکی شامل شاخص حساسیت به تنش (SSI)، تحمل به خشکی (TOL)، بهره وری متوسط (MP)، میانگین بهره وری هندسی (GMP)، میانگین هارمونیک (HM) و تحمل به تنش (STI) بر اساس عملکرد دانه اکوتیپ ها در محیط بدون تنش و تنش محاسبه شدند. تجزیه واریانس نشان داد اختلاف معنی داری (01/0>p) بین اکوتیپ ها از نظر عملکرد دانه در شرایط بدون تنش و تنش خشکی و شاخص های مورد بررسی وجود داشت. همچنین نتایج نشان داد که در محیط تنش خشکی شاخص های MP، GMP، HM و STI بدلیل دارا بودن همبستگی مثبت و معنی دار (01/0>p) با عملکرد (بدون تنش و تنش) به عنوان مناسب ترین شاخص ها در جهت شناسایی اکوتیپ های گاودانه با عملکرد بالا و متحمل به تنش خشکی تعیین شدند. بر اساس مقادیر این شاخص ها و همچنین کاربرد نمودار پراکنش سه بعدی و نمودار چند متغیره بای پلات اکوتیپ های بایقوت و سقزچی متحمل ترین اکوتیپ های گاودانه در محیط تنش خشکی در شرایط آب و هوایی رفسنجان شناخته شدند.