فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاعران و نویسندگان برای بیان غیرمستقیم مفاهیم از شگردهای مختلفی استفاده می­کنند. یکی از این روش­ها تمثیل است. مولوی از برجسته­ترین قله­های ادبیات عرفانی، در آثار خود از تمثیل به بهترین شکل برای بیان اندیشه­های عرفانی، شرح و تفسیر آیات و احادیث و توضیح و تبیین اصطلاحات و اندیشه­های عرفانی استفاده­ کرده است. غزلیات مولوی با اینکه مثل سایر آثارش جنبۀ تعلیمی ­ندارد؛ اما متأثر از شیوۀ بیان او در استفاده از تمثیل است. در این پژوهش برآنیم تا با بررسی 200 غزل آغازین دیوان غزلیات مولوی به این پرسش پاسخ ­دهیم که آیا مولوی در غزلیات خود از تمثیل استفاده کرده­است؟ هدف پژوهش این است که میزان و نحوۀ استفادۀ مولوی از انواع تمثیل در غزلیات را مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است و با ابزار کتابخانه­ای و فیش­برداری از منابع و اسناد مکتوب انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد مولوی در غزلیات نیز از تمثیل برای بیان اندیشه­های خود استفاده کرده است. تمثیل­های به­کار گرفته شده در غزلیات، هم شامل تمثیل­های فشرده و کوتاه است و هم تمثیل­های روایی. موضوع تمثیل­ها نیز تعلیم مسائل حکمی، اخلاقی و عرفانی است و در آنها انسان را به ترک آلایش­های جسمانی و توجه به احوال نفسانی فرامی­خواند.