تحلیل ساختار تمثیل خرد در خردنامۀ اسکندری جامی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال،تهران،ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال،تهران،ایران

3 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال،تهران،ایران

doi
چکیده

خرد یکی از مهمترین عناصر مفهومی و واژگانی در پهنۀ ادب فارسی و دارای رویکردی آفاقی و انفسی در شعر شاعران حکیم و عارفان است و دارای سیر تحول سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی است. تمثیل نیز زبان حقیقت است و از این طریق  عقاید و اندیشه­های ناب حکما و عرفا جهت فهم مخاطب عینی می‌شود . در این پژوهش، به روش کتابخانه‌ای و شیوۀ تحلیلی . توصیفی،  به تحلیل ساختارتمثیلِ خرد در خردنامۀ اسکندری پرداخته شده است. و برای رسیدن به این منظور، دیوان شاعرانِ حکیم و عارف قبل از جامی بررسی شد تا در مرحلۀ اول تفاوت خرد و عقل و سیر تحول این دو مفهوم از نظر سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی مشخص شود. و در مرحلۀ دوم، چگونگی تبیین، تحلیل و تمایز انواع خرد در قالب تمثیل توسط جامی بیان شد. و در نهایت به تحلیل تمثیل انواع خرد در خردنامۀ اسکندری پرداخته شده است. خرد، در خردنامه اسکندری جامی، مفهومی چندوجهی است که شامل ابعاد عملی، اخلاقی، نظری، عرفانی و سیاسی می‌شود که دارای دو سیر حکمی و عرفانی است باکارکرد هدایتگری در جهت برقراری عدالت بیان شده است.