واکاوی گونه‌های تمثیلی در پاردوکس‌های غزل حسین منزوی و محمدعلی بهمنی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

doi
چکیده

اگر پارادوکس را با همه پیچیدگی‌ها اوج هنر شاعرانه در انتقال مفاهیم بدانیم شیوه‌های گوناگون تمثیل راهی برای دستیابی به زوایا و ابعاد ابهام‌آمیز آن به شمار می‌­رود؛ پیوند آرایه‌های معنوی تمثیل و پارادوکس افزون بر برجسته‌­نمایی نقش آن‌­ها در عمق بخشی، وسعت‌­بخشی و تاثیرگذاری بیشتر کلام می‌تواند به وجود آورنده ظرفیت‌های بسیاری در محتوا، ساختار و تصویرسازی‌­های یک اثر ادبی نیز باشد؛ با این همه تاکنون هیچ پژوهش ادبی در این زمینه پدید نیامده است. هدف از انجام این پژوهش بررسی و واکاوی شیوه‌های گوناگون تمثیل در پارادوکس‌های غزل حسین منزوی و محمدعلی بهمنی به عنوان دو شاعر جریان‌­ساز در شعر معاصر و همچنین پرداختن به شفاف‌­سازی نقش گونه‌های تمثیلی در فهم و درک بهتر انواع پارادوکس‌ خواهد بود که با روش تحلیلی-توصیفی بر پایه مطالعات کتابخانه‌­ای صورت گرفته است. نخست پاردادوکس‌­های غزلیات این دوشاعر استخراج و پس از آن نمونه‌­های مشخص شده طبق دسته‌­بندی تمثیل‌­های محتوایی و ساختاری مورد بحث و ارزیابی قرار گرفته‌­اند. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می­‌دهد پیوند تمثیل و پارادوکس می‌تواند کارکردهایی چون برجسته‌­سازی تضادها، عمق‌­بخشی به عواطف مورد نظر شاعر، همذات‌­پنداری، ساده‌­سازی مفاهیم، ایجاد چندلایگی و دسترسی به لایه‌­های معنایی و همچنین نقد مسائل اجتماعی را در پی داشته باشد. کارکردهایی که تا کنون به آن پرداخته نشده و هر کدام در جایگاه خود قادر هستند ارزش و عیار یک اثر ادبی را نشان بدهد.