بررسی جایگاه پند و نصیحت در تمثیل «گبر و مرغ »سنایی غزنوی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی موسسه آموزش عالی دار الحکمه قم، ایران
2 دانشجوی کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه- ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون
doi
چکیده
سنایی یکی از شاعران عارف است که با بهره¬گیری از تمثیل، مضامین سنگین عرفانی را با زبانی ساده و گویا به مخاطبانش ارائه می¬دهد، در واقع تمثیل یکی از گونه¬های مهم ادبی است که شاعران عارف بدان رغبت ویژه نشان داده¬اند. ارزش و قابلیت¬های تمثیل در بیان یک یا چند مفهوم عرفانی یا اخلافی است، سنایی گاه مباحث تمثیلی را از خلال حکایت¬ها و تمثیل¬های گوناگون بیان می¬کند و این اهمیت و قابلیت تمثیل است که برای بیان یک یا چند مفهوم عالی و عرفانی یا اخلافی گنجایش دارد و به همین علت شاعران آن را در قالب مثنوی درآورده¬اند، در این راستاتمثیل گبر و مرغ یکی از حکایت¬هایی است که سنایی در آن علاوه بر قصه و داستان¬پردازی مفاهیم اخلاقی و تربیتی را نیز مدنظر دارد، در واقع حدیقۀ سنایی به¬عنوان اولین منظومۀ تعلیمی عرفانی شناخته می¬شود که تمثیل های فراوانی پر از پند و نصیحت دارد و چه بهتر که در دل دوست به هر حیله رهی کنیم از این روست که شاعران عارف ما با بهره گیری هوشمندانه از تمثیل به نوعی خواسته اند در دل مخاطبان خود جای بازکرده و به اهداف تربیتی خود نزدیک شوند، اصولاً، طبع آدمی با تمثیل و قصهپردازی موافقت و سازگاریِ فطری و ذاتی دارد. اما این پژوهش آن است که با روش توصیفی – تحلیلی و گرد اوری کتابخانه ای به تبین تمثیل «گبر و مرغ» سنایی و بیان نقش هدایتگری و ارشادی آن در این حکایت از حدیقه می پردازد.