بررسی تمثیلهای مولانا در باب سکوت و خاموشی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
doi
چکیده
تمثیل در ادبیات فارسی، بهویژه در آثار مولانا، نقش اساسی در انتقال مفاهیم عرفانی دارد. یکی از موضوعاتی که مولانا از تمثیل برای تبیین آن بهره برده، سکوت و خاموشی است. مسئله این پژوهش بررسی چگونگی بهکارگیری تمثیل در تفهیم ارزش خاموشی در شعر مولانا است. پرسش اساسی تحقیق این است که مولانا از چه تمثیلهایی برای بیان مفهوم سکوت بهره برده است؟ با توجه به اینکه تمثیل در مثنوی نهتنها ابزاری برای بیان مفاهیم بلکه منشأ خلاقیتهای فکری و تصویری مولاناست، تحلیل تمثیلهای مرتبط با سکوت از اهمیت و ضرورت ویژهای برخوردار است؛ چرا که میتواند چشمانداز دقیقتری از جغرافیای ذهنی و سلوک عرفانی او ارائه دهد. هدف پژوهش، بررسی تمثیلهای مرتبط با سکوت، تبیین جایگاه خاموشی در آثار مولانا و نقش تمثیل در درک بهتر این مفهوم است. درحالیکه پژوهشهای پیشین ابعاد مختلف خاموشی را بررسی کردهاند، تمثیلهای مرتبط با آن را مستقلاً تحلیل نکردهاند. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که داستان طوطی و بازرگان از نمونههای برجسته تمثیلی در این زمینه است. مولانا خاموشی را با نمادهایی چون دریا، ماهی، کشتی و پرندگانی مانند طوطی و بلبل تصویر میکند. دریا تمثیل حقیقتِ بیکران، ماهی نماد سالکی خاموش، و کشتی وسیلهای برای سیر در دریای معناست. همچنین مولوی خاموشی خود را با سازهایی مانند چنگ و نی که خود ساکتاند اما آواز میآفرینند، تمثیل میکند.
